(TĂCN) – Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang nỗ lực phục hồi, những biến động địa chính trị tại Trung Đông, cụ thể là xung đột liên quan đến Iran bùng phát từ cuối tháng 2 năm 2026, đã tạo ra một cơn sang chấn mạnh mẽ lên thị trường hàng hóa cơ bản. Trung Quốc – quốc gia tiêu thụ thịt lợn lớn nhất thế giới đang trở thành tâm điểm gánh chịu hệ lụy khi chi phí thức ăn chăn nuôi tăng phi mã, đẩy người chăn nuôi vào tình cảnh thua lỗ kỷ lục trong vòng 16 năm qua.
Trung Quốc là quốc gia tiêu thụ thịt lợn lớn nhất thế giới đang chịu nhiều hệ lụy khi TACN tăng giá.
Thị trường nông sản thế giới vốn nhạy cảm với các biến động địa chính trị, nay lại càng trở nên mong manh dưới tác động của cuộc xung đột tại Trung Đông. Dù không phải là khu vực sản xuất ngũ cốc chính, nhưng vai trò chiến lược của Trung Đông đối với thị trường năng lượng và các tuyến đường vận tải huyết mạch đã gián tiếp đẩy giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi (TACN) tại Trung Quốc lên những cột mốc mới.
Kể từ khi xung đột bắt đầu vào ngày 28/2/2026, giá dầu thô thế giới biến động mạnh đã kéo theo sự gia tăng phi mã của chi phí vận chuyển logistics và giá phân bón hóa học. Điều này tạo ra hiệu ứng domino trên sàn giao dịch hàng hóa Đại Liên. Theo các số liệu ghi nhận đến tháng 3/2026, giá bột đậu tương – thành phần đạm quan trọng nhất trong khẩu phần ăn của gia súc đã tăng vọt thêm 200 nhân dân tệ/tấn, tương đương mức tăng 7%. Ngô, mặt hàng ngũ cốc nền tảng, cũng ghi nhận mức tăng khoảng 4%, tương đương 100 nhân dân tệ/tấn.
Không chỉ dừng lại ở các loại ngũ cốc chính, sự đứt gãy chuỗi cung ứng và chi phí sản xuất tăng cao đã lan sang nhóm phụ gia thiết yếu. Các chuyên gia phân tích chỉ ra một thực trạng đáng ngại: giá các axit amin thiết yếu như lysine, methionine, cùng các loại vitamin A, E và bột cá đã ghi nhận mức tăng gây sốc, dao động từ 6% đến 77% chỉ trong vòng một tháng. Và xung đột tại Trung Đông chính là “biến số” nguy hiểm nhất, làm đảo lộn mọi dự báo kinh tế của ngành chăn nuôi từ đầu năm.
Ngành chăn nuôi lợn Trung Quốc đang rơi vào tình thế “tiến thoái lưỡng nan”. Trong khi chi phí đầu vào bị đẩy lên cao do áp lực ngoại cảnh, thì giá đầu ra tại thị trường nội địa lại lao dốc không phanh. Đây là kết quả của sự lệch pha nghiêm trọng giữa cung và cầu sau giai đoạn tăng trưởng nóng về quy mô.
Số liệu giao dịch ngày 23/3/2026 cho thấy giá thịt lợn kỳ hạn đã rơi xuống mức 9.980 nhân dân tệ/tấn (khoảng 1.448,16 USD). Đáng chú ý hơn, giá giao ngay tại các chợ đầu mối đã chạm ngưỡng 9,69 nhân dân tệ/kg – mức thấp nhất kể từ năm 2010. Sự sụt giảm này phản ánh tình trạng dư thừa công suất sản xuất sau nhiều năm các tập đoàn chăn nuôi lớn đẩy mạnh đầu tư và tái đàn ồ ạt.
Phân tích sâu hơn về cấu trúc chi phí, các chuyên gia kinh tế cho biết để nuôi một con lợn đạt trọng lượng xuất chuồng tiêu chuẩn (khoảng 60 – 62,5 kg), chi phí thực tế đã bị đẩy lên mức 12,2 – 12,5 nhân dân tệ/kg do giá TACN tăng cao. Với mức giá bán ra hiện tại, mỗi con lợn xuất chuồng đang khiến người nông dân lỗ ròng từ 280 đến 350 nhân dân tệ.
Đối với các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, đối tượng chiếm tới 30% tổng sản lượng quốc gia và có tiềm lực tài chính mỏng, mức thua lỗ này là “nhát dao” chí mạng. Nguy cơ một làn sóng phá sản và rời bỏ ngành sản xuất hàng loạt đang hiện hữu, đe dọa trực tiếp đến tính bền vững của chuỗi cung ứng thực phẩm trong dài hạn.
Nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi tại Trung Quốc đang chịu áp lực tăng giá lớn.
Trước thực trạng “báo động đỏ” của ngành chăn nuôi, chính quyền Trung Quốc đã và đang thực thi nhiều biện pháp can thiệp quyết liệt nhằm bình ổn thị trường. Từ năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc đã liên tục đưa ra các khuyến cáo cắt giảm đàn nái để kiểm soát nguồn cung.
Bên cạnh đó, chiến dịch thu mua thịt lợn đông lạnh dự trữ quốc gia cũng được kích hoạt nhằm tạo “giá sàn” hỗ trợ thị trường. Tuy nhiên, hiệu quả của các biện pháp này vẫn còn là một dấu hỏi lớn. Tính đến cuối tháng 12/2025, tổng đàn lợn nái của Trung Quốc vẫn duy trì ở mức 39,61 triệu con, vượt qua ngưỡng mục tiêu lý tưởng là 39 triệu con. Sự dư thừa âm ỉ này, cộng thêm áp lực chi phí từ biến động Trung Đông, đang triệt tiêu các nỗ lực hồi phục giá.
Cuộc khủng hoảng tại thị trường thịt lợn Trung Quốc là một minh chứng điển hình cho thấy sự liên đới chặt chẽ của các nền kinh tế hiện đại. Một cuộc xung đột địa chính trị cách xa hàng nghìn cây số có thể ngay lập tức làm thay đổi cấu trúc chi phí của một bữa ăn tại Bắc Kinh hay Thượng Hải.
Để vượt qua giai đoạn này, ngành chăn nuôi Trung Quốc không chỉ cần những giải pháp tình thế như trợ giá hay dự trữ, mà cần một chiến lược tái cơ cấu căn cơ. Việc giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, tối ưu hóa công thức dinh dưỡng và quản lý rủi ro tỷ giá (hiện ở mức 1 USD đổi 6,8915 nhân dân tệ) sẽ là những ưu tiên hàng đầu.
Trong ngắn hạn, thị trường vẫn sẽ phải tiếp tục chống chọi với những đợt “sóng dữ” từ Trung Đông. Người chăn nuôi lợn tại Trung Quốc đang đứng trước một phép thử nghiệt ngã: hoặc thích nghi để tồn tại trong bối cảnh chi phí cao, hoặc bị đào thải bởi quy luật cung cầu khắc nghiệt.
Quang Phương
