Chủng lở mồm long móng SAT1 lần đầu xuất hiện tại Trung Quốc, lây lan nhanh, đe dọa ngành chăn nuôi gia súc và làm gia tăng nguy cơ lan sang khu vực.
Dịch lở mồm long móng (FMD) chủng Nam Phi 1 (SAT1) lần đầu xâm nhập Trung Quốc đang làm dấy lên cảnh báo khẩn cấp đối với ngành chăn nuôi khu vực, khi virus lây lan nhanh, tỷ lệ tử vong cao và các loại vaccine hiện hành gần như mất hiệu lực.
Theo thông báo ngày 28/3 của Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc, hai ổ dịch lở mồm long móng chủng Nam Phi 1 đã được xác nhận tại huyện Y Ninh, châu Y Lê, Khu tự trị Tân Cương và huyện Cổ Lãng, thành phố Vũ Uy, tỉnh Cam Túc. Kết quả xét nghiệm từ Viện nghiên cứu Thú y Lan Châu xác nhận virus gây bệnh thuộc chủng SAT1, một chủng chưa từng xuất hiện tại Trung Quốc trước đây.
Thông báo ngày 28/3 của Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc về hai ổ dịch lở mồm long móng chủng Nam Phi 1. Ảnh: Hoài Thơ.
Cụ thể, ổ dịch tại Tân Cương xảy ra tại một chợ giao dịch với 513 con bò, có 142 con mắc bệnh. Trong khi đó, ổ dịch tại Cam Túc được phát hiện tại một trang trại có 5.716 con bò, ghi nhận 77 con nhiễm bệnh. Sau khi phát hiện dịch, chính quyền địa phương đã triển khai tiêu hủy gia súc mắc bệnh, khử trùng diện rộng, xử lý vô hại và điều tra dịch tễ nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan.
Chủng SAT1 được đánh giá là một trong những biến thể nguy hiểm của virus lở mồm long móng, từng gây thiệt hại lớn tại Nam Phi và nhiều quốc gia châu Phi. Từ năm 2025, chủng virus này đã lan sang Trung Đông, Tây Á và Nam Á trước khi xuất hiện tại Trung Quốc.
Theo Trung tâm Kiểm soát dịch bệnh động vật Trung Quốc, SAT1 là chủng virus hoàn toàn khác với các chủng O và A đang lưu hành, không có miễn dịch chéo với các loại vaccine hiện nay. Điều này khiến ngành chăn nuôi Trung Quốc gần như không có công cụ phòng dịch trong giai đoạn đầu bùng phát.
Virus SAT1 có phạm vi vật chủ rộng, bao gồm bò, lợn, cừu, lạc đà, hươu và các động vật móng guốc chẵn khác. Tỷ lệ mắc bệnh có thể lên tới 80%, trong khi tỷ lệ tử vong ở vật nuôi non có thể vượt 50%. Ngoài ra, sản lượng sữa có thể giảm mạnh, gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi.
Virus lây lan qua không khí, phương tiện vận chuyển, thức ăn, nước uống và con người với thời gian ủ bệnh từ 2 đến 14 ngày. Gia súc nhiễm bệnh thường sốt cao 40 – 41,5°C, bỏ ăn, chảy nhiều nước dãi, xuất hiện mụn nước ở miệng, móng và bầu vú. Khi mụn nước vỡ, vật nuôi dễ nhiễm trùng thứ phát, gây đau đớn, đi lại khó khăn, thậm chí bong móng. Gia súc non có thể tử vong nhanh do viêm cơ tim, trong khi động vật khỏi bệnh vẫn có khả năng mang virus lâu dài.
Gia súc nhiễm bệnh thường sốt cao 40 – 41,5°C, bỏ ăn, chảy nhiều nước dãi, xuất hiện mụn nước ở miệng, móng và bầu vú. Ảnh chụp màn hình video.
Cơ quan thú y Trung Quốc nhận định, đây là chủng virus mới nguy hiểm với tốc độ lây lan nhanh và triệu chứng dễ nhầm lẫn với các chủng lở mồm long móng đang lưu hành, làm tăng nguy cơ bỏ sót ổ dịch trong giai đoạn đầu.
Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy dịch đang lan rộng nhanh chóng. Theo các nguồn tin truyền thông Trung Quốc, ít nhất 12 tỉnh đã bị ảnh hưởng, gồm Tân Cương, Cam Túc, Nội Mông, Liêu Ninh, Cát Lâm, Hắc Long Giang, Sơn Đông, Sơn Tây, Ninh Hạ, Hà Bắc, Quý Châu và An Huy. Nhiều khu vực đã siết chặt kiểm soát vận chuyển gia súc, đóng cửa chợ buôn bán và phong tỏa khu vực chăn nuôi.
Đồng thời, áp dụng biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt, hạn chế vận chuyển liên tỉnh đối với bò, lợn, cừu. Không ít hộ chăn nuôi buộc phải dừng tái đàn, hạn chế tiếp xúc bên ngoài và ở lại trang trại theo dõi dịch bệnh. Trong bối cảnh giá gia súc giảm mạnh, đầu ra đình trệ, nhiều người chăn nuôi rơi vào tình trạng thua lỗ, tương lai sản xuất trở nên đầy bất định.
Mặc dù thông tin chính thức còn hạn chế, nhưng các video và phản ánh từ người dân đã cung cấp thêm góc nhìn thực tế: chợ bò vắng lặng, gia súc tập trung số lượng lớn nhưng không có người mua. Một số thương lái cho biết nhiều tuyến vận chuyển bị kiểm soát, gia súc không thể xuất bán, khiến nguồn cung dồn ứ và giá giảm theo từng ngày.
Chợ gia súc đông người bán nhưng giao dịch chậm, giá gia súc chịu áp lực giảm trong bối cảnh dịch bệnh lan rộng. Ảnh chụp màn hình video.
Không chỉ dịch bệnh lan rộng, thị trường chăn nuôi Trung Quốc cũng đang chịu áp lực kép khi giá gia súc giảm mạnh. Theo các báo tài chính Trung Quốc như Securities Times và China Fund News, hợp đồng tương lai lợn hơi chủ lực tại Trung Quốc ngày 7/4 có thời điểm giảm xuống còn 9.125 nhân dân tệ/tấn (tương đương khoảng 32 – 33 triệu đồng/tấn) – mức thấp nhất kể từ khi niêm yết.
Trong khi đó, trên thị trường giao ngay, giá lợn hơi tại nhiều khu vực đã giảm xuống dưới 10 nhân dân tệ/kg (khoảng 35.000 đồng/kg), mức thấp nhất trong hơn một thập kỷ. Giá giảm sâu khiến nhiều doanh nghiệp và hộ chăn nuôi rơi vào tình trạng thua lỗ diện rộng.
Các chuyên gia cũng nhận định, trong bối cảnh cung vượt cầu, tiêu thụ suy yếu và dịch bệnh tiếp tục lan rộng, giá lợn hơi Trung Quốc có thể còn chịu áp lực giảm trong thời gian tới.
Hiện nay, vaccine khẩn cấp đối với chủng SAT1 đã được phê duyệt sản xuất và đang được các nhà máy tăng tốc triển khai. Tuy nhiên, trước khi vaccine được phân phối rộng rãi, biện pháp an toàn sinh học vẫn được coi là tuyến phòng thủ chính.
Cơ quan thú y Trung Quốc khuyến cáo các địa phương tạm dừng vận chuyển liên vùng đối với gia súc từ khu vực có dịch, đồng thời tăng cường kiểm soát người và phương tiện ra vào trang trại, khử trùng thường xuyên và theo dõi đàn vật nuôi hằng ngày để phát hiện sớm dấu hiệu bệnh. Nếu không kiểm soát chặt chẽ, dịch bệnh có thể lan sang các quốc gia lân cận, gây rủi ro cho thị trường chăn nuôi khu vực trong thời gian tới.
Nguồn: Nông nghiệp môi trường
