(TĂCN)- Dưới sự chỉ đạo sát sao của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ngành chăn nuôi Việt Nam trong tháng 3 và quý I năm 2026 đã ghi nhận những chuyển biến quan trọng. Mặc dù phải đối mặt với những biến động phức tạp của kinh tế thế giới và áp lực từ chi phí nguyên liệu, ngành chăn nuôi vẫn chứng minh được vai trò trụ cột trong cơ cấu nông nghiệp với sự tăng trưởng ổn định của đàn lợn và gia cầm, bên cạnh nỗ lực kiểm soát dịch bệnh và đẩy mạnh xuất khẩu.
Sản lượng thịt lợn hơi trong quý I đạt 1,44 triệu tấn, tăng 4,9% so với cùng kỳ năm ngoái.
Điểm sáng lớn nhất của ngành trong quý I/2026 chính là sự hồi phục mạnh mẽ của đàn lợn. Nhờ mặt bằng giá thịt lợn duy trì ở mức có lợi và công tác kiểm soát dịch bệnh được thực hiện quyết liệt, tâm lý tái đàn của người dân và doanh nghiệp đã trở lại trạng thái tích cực. Tính đến cuối tháng 3, tổng đàn lợn cả nước ước tăng 2,9% so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, tại các “thủ phủ” chăn nuôi và các địa phương có sự đầu tư bài bản như Gia Lai (tăng 8%), Lâm Đồng (tăng 7,5%) hay Đồng Nai (tăng 3,2%), quy mô sản xuất đã được mở rộng đáng kể. Sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng trong quý I đạt 1,44 triệu tấn, tăng 4,9%, đảm bảo nguồn cung thực phẩm dồi dào cho thị trường nội địa.
Song song với đó, ngành chăn nuôi gia cầm tiếp tục khẳng định thế mạnh nhờ nhu cầu tiêu dùng ổn định và sự chuyển dịch sang mô hình chăn nuôi an toàn sinh học. Việc liên kết chuỗi với các tập đoàn lớn đã giúp các trang trại quy mô lớn giảm thiểu rủi ro và nâng cao năng suất. Tổng đàn gia cầm ước tăng 3,3%, riêng đàn gà tăng 3,8%. Các chỉ số về sản lượng thịt hơi (đạt 660,8 nghìn tấn) và trứng gia cầm (đạt 5,46 tỷ quả) đều ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, phản ánh năng lực cung ứng ngày càng được cải thiện của ngành.
Ở chiều ngược lại, chăn nuôi đại gia súc (trâu, bò) vẫn đang loay hoay trong vòng xoáy khó khăn. Hiệu quả kinh tế thấp cùng sự thu hẹp quỹ đất chăn thả và tác động tiêu cực của thiên tai cuối năm 2025 tại miền Trung đã khiến tổng đàn trâu giảm 4,8% và đàn bò giảm 1,9%. Tuy nhiên, một tín hiệu lạc quan là nhờ cải thiện chất lượng con giống và quy trình kỹ thuật, sản lượng thịt bò hơi vẫn tăng 2,1% và sản lượng sữa tăng 3,8%, cho thấy xu hướng chuyển dịch từ số lượng sang chất lượng của phân khúc này.
Trong quý I/2026, các loại dịch bệnh nguy hiểm trên động vật cơ bản đã được khống chế trong phạm vi hẹp. Các ổ dịch phát sinh chủ yếu tại các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, nơi chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện an toàn sinh học.
Đáng chú ý, bệnh Dịch tả lợn Châu Phi dù vẫn xuất hiện tại 25 tỉnh, thành phố nhưng quy mô tiêu hủy đã được thu hẹp đáng kể so với các giai đoạn cao điểm trước đây. Các dịch bệnh khác như Cúm gia cầm, Dại động vật hay Viêm da nổi cục cũng được các cơ quan thú y địa phương xử lý kịp thời, ngăn chặn nguy cơ bùng phát thành đại dịch. Sự chủ động trong công tác giám sát và tiêm phòng chính là “lá chắn” quan trọng nhất bảo vệ thành quả chăn nuôi của bà con nông dân.
Dù sản xuất tăng trưởng, thị trường sản phẩm chăn nuôi trong tháng 3/2026 lại ghi nhận sự sụt giảm về giá thu mua do nguồn cung dồi dào trong khi sức mua chưa thực sự khởi sắc. Giá lợn hơi tại miền Bắc giảm mạnh xuống mức 62.000 – 63.000 đồng/kg; giá gia cầm cũng sụt giảm tại cả ba miền. Trái lại, giá trứng gà lại ghi nhận xu hướng tăng, mang lại lợi nhuận tốt cho phân khúc này.
Giá thức ăn leo thang là một thách thức lớn đối với người chăn nuôi.
Thách thức lớn nhất đối với ngành lúc này là sự leo thang của giá thức ăn chăn nuôi. Kể từ đầu năm, các doanh nghiệp đã phải điều chỉnh giá bán nhiều lần do biến động giá nguyên liệu thế giới. Đặc biệt, xung đột tại Trung Đông từ đầu tháng 3 đã tạo ra hiệu ứng dây chuyền: giá nhiên liệu tăng kéo theo chi phí vận chuyển logistics tăng vọt.
Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu như ngô, đậu tương và lúa mì. Trong quý I, nhập khẩu ngô đạt tới 4,1 triệu tấn (tăng 90,2% về khối lượng), kim ngạch đạt 1 tỷ USD. Nhập khẩu đậu tương cũng tăng mạnh 46,9%. Việc chi phí vận chuyển quốc tế và giá nguyên liệu từ các thị trường chủ lực như Hoa Kỳ, Brazil biến động mạnh đã trực tiếp đẩy giá thức ăn thành phẩm trong nước lên cao, gây áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận của người chăn nuôi.
Vượt qua những khó khăn về chi phí, hoạt động xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đã đạt được những kết quả rất đáng khích lệ. Tổng giá trị xuất khẩu quý I ước đạt 197,7 triệu USD, tăng trưởng mạnh mẽ 54,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu sữa và sản phẩm sữa dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng (tăng 2,6 lần), tiếp theo là nhóm hàng thịt và phụ phẩm ăn được (tăng 24,5%). Điều này cho thấy các sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam đang dần khẳng định được vị thế và chất lượng trên thị trường quốc tế.
Dự báo cho quý II, ngành chăn nuôi đang đứng trước những kịch bản trái chiều phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị toàn cầu. Nếu xung đột Trung Đông hạ nhiệt và các tuyến hàng hải quan trọng được khai thông, chi phí thức ăn chăn nuôi có thể giảm từ 3-5%, tạo đà cho thị trường ổn định. Ngược lại, nếu căng thẳng kéo dài, áp lực chi phí đầu vào sẽ tiếp tục là bài toán khó cho người chăn nuôi.
Để duy trì đà tăng trưởng và đạt được mục tiêu kế hoạch năm 2026, ngành chăn nuôi cần tiếp tục kiên trì mục tiêu chăn nuôi an toàn sinh học, đẩy mạnh liên kết chuỗi để giảm thiểu các khâu trung gian và tối ưu hóa chi phí. Đồng thời, các cơ quan quản lý cần theo sát diễn biến giá nguyên liệu thế giới, có các chính sách hỗ trợ kịp thời về tín dụng và logistics để bảo vệ nhịp độ sản xuất, đảm bảo an ninh thực phẩm và gia tăng giá trị xuất khẩu trong những quý tiếp theo.
Xuân Thủy
