FAO cảnh báo lượng kháng sinh sử dụng trong chăn nuôi toàn cầu có thể tăng gần 30% vào năm 2040, làm gia tăng nguy cơ kháng kháng sinh.
Báo cáo mới của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) cho biết ngành chăn nuôi hiện tiêu thụ gần 75% tổng lượng thuốc kháng khuẩn được sử dụng trên toàn cầu. Tại nhiều quốc gia, việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi vẫn chưa được giám sát chặt chẽ. Nhiều trang trại duy trì việc bổ sung kháng sinh thường xuyên cho vật nuôi, trong khi một số nước vẫn cho phép sử dụng các loại thuốc này để kích thích tăng trưởng ở động vật nuôi lấy thịt.
Trang trại chăn nuôi lợn quy mô lớn, nơi việc kiểm soát kháng sinh và áp dụng an toàn sinh học đóng vai trò then chốt để giảm thiểu dịch bệnh.
Theo các nhà khoa học, đây là một trong những nguyên nhân chính thúc đẩy sự xuất hiện và lan rộng của các chủng vi khuẩn kháng thuốc. Tình trạng kháng kháng sinh (AMR) hiện được xem là một trong những thách thức y tế toàn cầu nghiêm trọng nhất.
Tại châu Âu, AMR gây thiệt hại khoảng 11 tỷ euro mỗi năm, trong khi chi phí kinh tế toàn cầu có thể lên tới 1.000 tỷ USD vào năm 2050. Nếu không có các biện pháp ứng phó hiệu quả, hàng chục triệu người có thể tử vong do các bệnh nhiễm trùng không còn đáp ứng với thuốc điều trị. Ngay cả những ca phẫu thuật phổ biến như thay khớp háng cũng có nguy cơ trở thành thủ thuật có rủi ro cao.
FAO cảnh báo lượng kháng sinh sử dụng trong chăn nuôi toàn cầu có thể tăng gần 30% vào năm 2040, làm gia tăng nguy cơ kháng kháng sinh. Ảnh: FAO.
Trong thập kỷ qua, nhiều quốc gia đã đạt được những kết quả tích cực trong việc giảm sử dụng kháng sinh trong nông nghiệp. Lượng kháng sinh dùng cho vật nuôi đã giảm khoảng một phần ba so với mức đỉnh ghi nhận năm 2013. Tuy nhiên, FAO cảnh báo những thành quả này đang bị đe dọa bởi nhu cầu tiêu thụ thịt ngày càng gia tăng cùng với các quy định quản lý chưa đủ chặt chẽ ở nhiều nơi.
Theo báo cáo, nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn, lượng kháng sinh sử dụng trong chăn nuôi có thể vượt 143.000 tấn mỗi năm vào năm 2040, tăng khoảng 30% so với năm 2019 và cao hơn mức đỉnh 118.000 – 130.000 tấn từng ghi nhận vào năm 2013.
Dù vậy, FAO nhấn mạnh đây không phải là kịch bản không thể tránh khỏi. Tổ chức này cho rằng việc áp dụng các phương thức chăn nuôi hiệu quả hơn, cải thiện điều kiện vệ sinh, tăng cường an toàn sinh học và nâng cao năng lực phòng, chống dịch bệnh có thể giúp giảm đáng kể nhu cầu sử dụng kháng sinh.
Các chuyên gia nhận định ngành chăn nuôi đang đối mặt với một vòng luẩn quẩn: sử dụng kháng sinh càng nhiều thì nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc càng gia tăng, kéo theo dịch bệnh khó kiểm soát hơn và buộc người chăn nuôi phải phụ thuộc nhiều hơn vào thuốc. FAO ước tính thiệt hại kinh tế do tình trạng kháng kháng sinh gây ra cho ngành chăn nuôi có thể lên tới 318 tỷ USD vào năm 2040, trong khi chi phí để loại bỏ hoàn toàn việc sử dụng kháng sinh nhằm kích thích tăng trưởng chỉ khoảng 53 tỷ USD.
Ông Cóilín Nunan, đại diện Liên minh Bảo vệ Kháng sinh (ASOA), cho rằng các chính phủ cần hành động khẩn cấp để hạn chế tình trạng lạm dụng thuốc trong chăn nuôi. Theo ông, mặc dù việc loại bỏ kháng sinh kích thích tăng trưởng có thể làm phát sinh chi phí trước mắt, nhưng những tổn thất do kháng kháng sinh gây ra đối với sản xuất nông nghiệp, năng suất vật nuôi và giá thực phẩm sẽ lớn hơn nhiều và kéo dài hơn.
FAO cũng kêu gọi coi hiệu quả của thuốc kháng sinh là một “hàng hóa công toàn cầu”, cần được bảo vệ thông qua các chính sách quản lý chặt chẽ và đồng bộ hơn. Theo tổ chức này, giải pháp lâu dài không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát sử dụng thuốc mà còn phải thúc đẩy chuyển đổi sang các mô hình chăn nuôi bền vững, giảm mật độ nuôi quá cao, cải thiện điều kiện vệ sinh và nâng cao phúc lợi động vật.
Liên minh châu Âu (EU) hiện được xem là một trong những khu vực đi đầu trong việc siết chặt quản lý kháng sinh trong chăn nuôi. Từ tháng 9/2026, EU sẽ cấm nhập khẩu toàn bộ thịt, sữa và trứng được sản xuất bằng phương thức sử dụng kháng sinh làm chất kích thích tăng trưởng. Quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo động lực để các quốc gia xuất khẩu nâng cao tiêu chuẩn sản xuất, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào kháng sinh trong ngành chăn nuôi.
Các chuyên gia cho rằng việc tăng cường quản lý, kết hợp với chuyển đổi sang các hệ thống chăn nuôi có mức độ an toàn sinh học cao hơn, sẽ đóng vai trò then chốt trong nỗ lực ngăn chặn cuộc khủng hoảng kháng kháng sinh toàn cầu đang ngày càng trở nên nghiêm trọng.
Minh Hạnh
Theo The Guardian
Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường
