(TĂCN) – Trước những diễn biến phức tạp của thực tiễn và các “kẽ hở” trong công tác quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm, việc sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật là yêu cầu cấp thiết. Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện và trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính về chăn nuôi, thay thế Nghị định 14/2021/NĐ-CP, với tinh thần tăng nặng tính răn đe và quyết liệt loại bỏ các hành vi xâm hại đến sức khỏe cộng đồng.
Sản xuất thức ăn chăn nuôi tại Công ty NUTRECO.
Thực tiễn thi hành pháp luật thời gian qua cho thấy, mặc dù Nghị định số 14/2021/NĐ-CP đã tạo lập được khung pháp lý cơ bản, song vẫn bộc lộ những hạn chế nhất định trước sự biến tướng tinh vi của các hành vi vi phạm. Nhiều ý kiến đóng góp từ các Bộ, ngành và đại biểu Quốc hội chỉ rõ, một số hành vi nguy hại như sử dụng nguyên liệu hết hạn trong sản xuất chế phẩm xử lý chất thải, hay các biến thể trong buôn bán chất cấm chưa được quy định đầy đủ, dẫn đến lúng túng trong khâu xử lý.
Tiếp thu các ý kiến này, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng khẳng định, việc xây dựng Nghị định thay thế là bước đi chiến lược nhằm lấp đầy khoảng trống pháp lý. Điểm nhấn quan trọng nhất của dự thảo lần này là việc nâng cao mức độ chế tài, chuyển từ “xử lý vi phạm” sang “trừng phạt nghiêm khắc” để răn đe.
Cụ thể, dự thảo thiết lập khung phạt tiền tối đa lên tới 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức. Đặc biệt, đối với hành vi cốt lõi gây mất an toàn thực phẩm là sản xuất, mua bán, nhập khẩu thức ăn chăn nuôi chứa chất cấm, mức phạt được đề xuất từ 60 đến 100 triệu đồng. Đi kèm với phạt tiền là hình thức xử phạt bổ sung tước quyền sử dụng giấy phép hoặc đình chỉ hoạt động từ 1 đến 12 tháng, đánh trực tiếp vào khả năng kinh tế và sự tồn tại của cơ sở vi phạm.
Không dừng lại ở phạt tiền, dự thảo thể hiện sự quyết liệt thông qua các biện pháp khắc phục hậu quả mang tính triệt để. Theo Bộ trưởng Trần Đức Thắng, nguyên tắc xuyên suốt là “không khoan nhượng với thực phẩm bẩn”. Do đó, thức ăn chăn nuôi chứa chất cấm bắt buộc phải bị tiêu hủy (đối với sản xuất trong nước) hoặc tái xuất, buộc tiêu hủy nếu không thể tái xuất (đối với hàng nhập khẩu).
Đáng chú ý, dự thảo đưa ra một biện pháp mang tính kỹ thuật và kinh tế rất cao: Cơ sở chăn nuôi sử dụng chất cấm sẽ buộc phải tiếp tục nuôi giữ vật nuôi, chịu mọi chi phí phát sinh cho đến khi kết quả kiểm tra xác nhận không còn tồn dư chất cấm mới được phép xuất bán hoặc giết mổ. Quy định này đặt chủ thể vi phạm vào áp lực kinh tế nặng nề, buộc họ phải cân nhắc cái giá quá đắt khi đánh đổi an toàn thực phẩm lấy lợi nhuận. Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung hình thức “cảnh cáo” và yêu cầu buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp, bao gồm cả số tiền tương ứng với tang vật đã bị tẩu tán. Điều này đảm bảo nguyên tắc “không ai được hưởng lợi từ hành vi trái pháp luật”.
Có thể thấy, những đề xuất trong dự thảo nghị định mới không chỉ là sự điều chỉnh về mặt kỹ thuật lập pháp, mà còn thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ của cơ quan quản lý nhà nước trong việc lập lại trật tự kỷ cương, hướng tới một nền chăn nuôi sạch, minh bạch và bền vững.
Xuân Thủy
