Ngày 18/6, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung chủ trì cuộc họp nghe báo cáo về dự thảo Đề án xuất khẩu ngành nông nghiệp giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2045.
Theo dự thảo, xuất khẩu ngành nông nghiệp không chỉ xuất khẩu nông sản mà còn bao gồm các công nghệ, dịch vụ kỹ thuật, chuyên gia, con giống, vật tư và đầu tư phát triển sản xuất ở nước ngoài. Đây là hướng tiếp cận nhằm khai thác hiệu quả hơn các lợi thế của Việt Nam trong bối cảnh biến động thương mại, cũng như đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng “hai con số”.
Cuộc họp có sự tham gia của đại diện Vụ Hợp tác quốc tế; Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường; các cục chuyên môn và viện nghiên cứu. Ảnh: Kiều Chi.
Thúc đẩy đầu tư nước ngoài, làm chủ chuỗi giá trị
Tại cuộc họp, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách NN-MT Trần Công Thắng báo cáo, xuất khẩu ngành nông nghiệp xác định theo hướng mở rộng sang xuất khẩu toàn bộ hệ sinh thái nông nghiệp trên các lĩnh vực trồng trọt, lâm nghiệp, thủy sản, chăn nuôi – thú y.
Đề án được xây dựng trong bối cảnh kinh tế và chính trị thế giới diễn biến phức tạp, các rào cản thương mại gia tăng, trong khi yêu cầu xanh hóa và phát triển bền vững ngày càng trở thành tiêu chuẩn bắt buộc. Các khuôn khổ hợp tác Nam – Nam và hợp tác ba bên được củng cố, tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
“Doanh nghiệp sẽ là chủ thể trung tâm. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, hỗ trợ về cơ chế, chính sách và môi trường đầu tư. Trong đó, đặt mục tiêu cụ thể ít nhất 1 chuỗi cung ứng toàn cầu do doanh nghiệp Việt Nam làm chủ của từng lĩnh vực”, ông Thắng nêu rõ mục tiêu.
Theo ông Nguyễn Hồng Sơn, Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS), các mục tiêu đã được xác định rõ, nhưng cần có kế hoạch chuẩn bị cụ thể như việc cử hàng nghìn chuyên gia. Cũng như, với từng ngành hàng cần xác định hiệp hội, doanh nghiệp nào sẽ đủ khả năng đầu tư.
Lãnh đạo VAAS cho rằng khi đầu tư sản xuất nông nghiệp ở nước ngoài, Việt Nam cần cân nhắc việc chuyển giao công nghệ cốt lõi, tránh mất đi lợi thế cạnh tranh của ngành.
Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Văn Long cho rằng cần làm rõ nội hàm khái niệm “xuất khẩu ngành nông nghiệp” để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp định hướng đầu tư. Ông cũng đề xuất có sự tham gia của các bộ, ngành trong quá trình triển khai đề án và tiếp tục xây dựng kế hoạch chi tiết cho từng lĩnh vực.
Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Nguyễn Đỗ Anh Tuấn cho rằng ở giai đoạn hiện nay, cần phác thảo từ tổng thể đến chi tiết hệ sinh thái đầu tư nông nghiệp tại nước ngoài và hình thành bộ tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp tham gia, khuyến khích doanh nghiệp theo có công nghệ theo chuỗi.
Các đại biểu dẫn chứng nhiều cơ hội đầu tư đang mở ra tại các quốc gia trong khu vực như Lào, Campuchia, Myanmar, Malaysia, Nhật Bản, Hàn Quốc; châu Phi; Nam Mỹ.
Lợi thế lĩnh vực và có lộ trình rõ ràng
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Hoàng Trung đánh giá cao các ý kiến đóng góp của các đơn vị. Đề án sẽ đóng vai trò là khung định hướng tổng thể. Sau khi được phê duyệt, từng lĩnh vực sẽ tiếp tục xây dựng chương trình hành động cụ thể, xác định rõ ngành hàng ưu tiên, doanh nghiệp chủ trì và địa bàn triển khai.
Thứ trưởng thống nhất điều chỉnh thời gian thực hiện thành giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045 nhằm bảo đảm phù hợp với tiến độ xây dựng và triển khai.
“Chương trình hành động sẽ cần sự tham gia của nhiều bộ, ngành liên quan nhằm giải quyết đồng bộ các vấn đề về tài chính, khoa học công nghệ, thương mại, an ninh và hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Đối với các mục tiêu cụ thể như phát triển đội ngũ chuyên gia nông nghiệp quốc tế, Thứ trưởng yêu cầu xây dựng lộ trình khả thi, gắn với nhu cầu thực tiễn của từng ngành hàng và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo Thứ trưởng Hoàng Trung, việc xây dựng Đề án xuất khẩu ngành nông nghiệp không chỉ nhằm gia tăng kim ngạch xuất khẩu mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn là mở rộng không gian phát triển, nâng cao vị thế của nông nghiệp Việt Nam trên trường quốc tế, tạo việc làm, đóng góp cho tăng trưởng quốc gia và từng bước đưa doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông nghiệp toàn cầu.
Kiều Chi
Báo Nông nghiệp & MT
