(TACN) – Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam vừa chính thức có công thư gửi Đại sứ quán các nước gồm Úc, Brazil, Ý, Đức, Hàn Quốc, New Zealand và Mỹ tại Hà Nội nhằm phản hồi và làm rõ các nội dung liên quan đến quy định kiểm tra tạp nhiễm ADN loài nhai lại đối với sản phẩm bột đạm (bột xương) động vật nhập khẩu vào Việt Nam. Động thái này diễn ra sau khi cơ quan ngoại giao của các quốc gia trên đồng loạt có văn bản gửi phía Việt Nam để trao đổi và bày tỏ sự quan tâm đối với các biện pháp kỹ thuật được quy định tại Thông tư số 01/2026/TT-BNNPTNT (Thông tư 01).
Quy trình sản xuất thức ăn chăn nuôi tại Nhà máy chế biến thức ăn chăn nuôi cao cấp Dabaco Kinh Bắc.
Trong công thư gửi các đối tác quốc tế, Việt Nam khẳng định quy định này là biện pháp kỹ thuật hoàn toàn khách quan, dựa trên nguyên tắc quản lý rủi ro nhằm bảo vệ an toàn dịch bệnh trong nước và hoàn toàn nhất quán với các cam kết quốc tế.
Theo nội dung công thư của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc áp dụng quy định kiểm tra tạp nhiễm ADN loài nhai lại đối với mặt hàng bột đạm động vật nhập khẩu – nguồn nguyên liệu thiết yếu phục vụ ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi là biện pháp quản lý rủi ro dịch bệnh mang tính phòng ngừa. Mục tiêu cốt lõi của quy chuẩn này là ngăn chặn triệt để nguy cơ xâm nhập và lây lan của bệnh bò điên (BSE), một căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở hệ thần kinh của gia súc nhai lại, có khả năng lây sang người và gây ra những hệ lụy khôn lường cho sức khỏe cộng đồng cũng như chuỗi cung ứng thực phẩm.
Mặt khác, công tác kiểm tra này cũng nhằm xác minh tính chính xác, sự phù hợp thực tế của các lô hàng nhập khẩu đối với nội dung chứng nhận kiểm dịch do cơ quan thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp, trong đó luôn yêu cầu rõ ràng: “sản phẩm không chứa nguyên liệu có nguồn gốc từ loài nhai lại”. Việt Nam nhấn mạnh, toàn bộ quy định kỹ thuật này được xây dựng vững chắc trên cơ sở các nguyên tắc quản lý rủi ro khoa học, phù hợp với các khuyến nghị chính thức trong Bộ Quy chuẩn sức khỏe động vật trên cạn của Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH) về phòng chống bệnh bò điên. Đồng thời, biện pháp này cũng tương đồng với các mô hình và thông lệ quản lý nghiêm ngặt đang được áp dụng rộng rãi tại nhiều nền kinh tế lớn như Liên minh Châu Âu (EU), Úc và Mỹ nhằm kiểm soát nguy cơ tạp nhiễm chéo protein động vật bất hợp pháp trong chuỗi sản xuất thức ăn chăn nuôi công nghiệp.
Trước những băn khoăn của đại sứ quán các nước về khả năng phát sinh rào cản thương mại, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đưa ra các luận cứ chứng minh tính minh bạch và thiện chí của phía Việt Nam trong suốt quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.
Tuân thủ quy trình WTO: Trước khi ban hành Thông tư 01, Việt Nam đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thông báo và lấy ý kiến rộng rãi các quốc gia thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) trong thời hạn quy định 60 ngày đối với dự thảo thông tư, căn cứ theo Hiệp định về các biện pháp vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động thực vật (Hiệp định SPS).
Áp dụng cơ chế kiểm tra giảm thiểu: Nhằm tạo điều kiện tối đa cho hoạt động giao thương, Thông tư 01 đã chủ động điều chỉnh giảm đáng kể tần suất lấy mẫu kiểm tra trực tiếp. Biện pháp ưu đãi này được áp dụng đặc biệt đối với hàng hóa xuất xứ từ các quốc gia và vùng lãnh thổ đã được WOAH công nhận chính thức là có mức độ “nguy cơ không đáng kể đối với bệnh BSE”.
Cơ chế phân cấp kiểm tra dựa trên mức độ rủi ro: Đối với các sản phẩm bột đạm động vật xuất phát từ các quốc gia thuộc nhóm có nguy cơ không đáng kể đối với bệnh BSE, cơ quan kiểm dịch động vật của Việt Nam chỉ thực hiện phương thức lấy mẫu xác suất ngẫu nhiên với tỷ lệ tối thiểu là 1 lô hàng trên mỗi 5 lô hàng nhập khẩu (tương đương tần suất 20%). Biện pháp tăng cường lấy mẫu kiểm tra kiểm soát đối với các lô hàng tiếp theo chỉ được kích hoạt trong trường hợp cơ quan chức năng phát hiện có vi phạm cụ thể về tạp nhiễm di truyền.
Phía Việt Nam khẳng định cách tiếp cận này hoàn toàn nhất quán với nguyên tắc kiểm soát dựa trên đánh giá mức độ nguy cơ rủi ro và lịch sử tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp hiện đang được vận hành tại các hệ thống kiểm soát an toàn thức ăn chăn nuôi tiên tiến nhất hiện nay như Mỹ, EU, Úc, Canada và New Zealand.
Để chứng minh tính cần thiết và cấp bách của biện pháp kỹ thuật này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã công bố các số liệu giám sát thực tế mang tính thuyết phục cao. Về mặt công nghệ, phương pháp xét nghiệm được hệ thống kiểm dịch Việt Nam áp dụng hiện nay là kỹ thuật Realtime PCR (phản ứng chuỗi trùng hợp thời gian thực). Quy trình này được xây dựng trên cơ sở tham khảo trực tiếp từ quy chuẩn của Phòng thí nghiệm tham chiếu của Liên minh Châu Âu về kiểm định protein động vật trong thức ăn chăn nuôi. Nhằm đảm bảo tối đa tính khách quan, khoa học và độ tin cậy tuyệt đối, đối với tất cả các mẫu có kết quả dương tính ban đầu, cơ quan kiểm nghiệm của Việt Nam đều bắt buộc phải tiến hành xét nghiệm khẳng định lại bằng phương pháp tương đương trước khi đưa ra kết luận pháp lý cuối cùng.
Đáng chú ý, danh sách các trường hợp bị phát hiện tạp nhiễm bao gồm cả sản phẩm đến từ các quốc gia sở hữu hệ thống chăn nuôi, kiểm soát chất lượng tiên tiến và đã được WOAH xếp hạng có nguy cơ không đáng kể đối với bệnh bò điên. Thực tế khách quan này minh chứng rằng nguy cơ lây nhiễm chéo protein giữa các loài trong quá trình chế biến công nghiệp, bảo quản tại kho bãi và vận chuyển logistics quốc tế là hoàn toàn hiện hữu. Nếu không có biện pháp rà soát chặt chẽ tại cửa khẩu, các nguy cơ này sẽ trực tiếp đe dọa đến an toàn sinh học của toàn bộ hệ thống chăn nuôi trong nước.
Kết thúc công thư, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam một lần nữa khẳng định mạnh mẽ quan điểm nhất quán của Chính phủ trong việc điều hành chính sách thương mại nông sản. Quy định kiểm tra tạp nhiễm ADN loài nhai lại theo Thông tư 01 hoàn toàn không mang mục đích bảo hộ nội địa hay tạo ra các rào cản kỹ thuật không cần thiết đối với hoạt động xuất nhập khẩu hợp pháp.
Biện pháp này được áp dụng đồng bộ, bình đẳng và tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc không phân biệt đối xử trong quan hệ thương mại quốc tế, phù hợp với tinh thần của Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT), bao gồm Nguyên tắc Đối xử tối huệ quốc (MFN) và Nguyên tắc Đối xử quốc gia (NT) mà Việt Nam là thành viên có trách nhiệm. Việt Nam bày tỏ sự sẵn sàng tiếp tục phối hợp, đối thoại kỹ thuật cởi mở với cơ quan thú y thẩm quyền của các nước để kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh, bảo đảm dòng chảy thương mại song phương diễn ra thông suốt trên cơ sở tôn trọng các tiêu chuẩn an toàn dịch bệnh quốc tế.
Xuân Thủy
