(TĂCN) – Trong bối cảnh dịch tả lợn châu Phi đang có những diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương, công tác bảo đảm an ninh thực phẩm và bình ổn thị trường trở thành nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách hơn bao giờ hết. Tại Bắc Ninh, một trong những địa phương có sức tiêu thụ thực phẩm lớn và hệ thống chợ dân sinh dày đặc, việc chủ động ứng phó không chỉ là bài toán kỹ thuật về thú y, mà còn là trách nhiệm chính trị trong việc bảo vệ sức khỏe nhân dân và giữ vững nhịp độ tăng trưởng kinh tế – xã hội.
Cán bộ Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thuỷ sản tỉnh kiểm tra dây chuyền pha lóc sản phẩm tại Nhà máy thực phẩm Son Chicken, phường Việt Yên.
Ảnh: KT.
Mới đây, Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh đã ban hành Công văn số 899/SCT-KT, tạo ra một hành lang pháp lý và hành động quyết liệt cho các cấp, các ngành. Điểm sáng của văn bản này chính là tính đồng bộ và sự phân định trách nhiệm rõ ràng. Thay vì những lời kêu gọi chung chung, Sở Công Thương đã thiết lập một hệ thống kiểm soát đa tầng, từ chính quyền cơ sở cho đến các lực lượng chuyên trách. Động thái này cho thấy tư duy quản trị chủ động: không đợi dịch đến mới chống, mà phải xây dựng “hàng rào ngăn cách” ngay từ khi có nguy cơ. Trong nền kinh tế thị trường, mặt hàng thịt lợn luôn giữ vị trí “nhạy cảm”. Một sự biến động nhỏ về nguồn cung hay sự bất an về chất lượng cũng có thể kéo theo hiệu ứng dây chuyền, gây xáo trộn đời sống sinh hoạt của hàng triệu người dân và làm lung lay chỉ số giá tiêu dùng (CPI).
Theo văn bản chỉ đạo của Sở Công Thương, có thể thấy vai trò của UBND các xã, phường được đặt lên hàng đầu. Đây chính là “pháo đài” trực diện nhất trong việc kiểm soát các hoạt động giết mổ nhỏ lẻ và tiêu thụ tại các ngõ ngách dân cư. Thực tế cho thấy, nguy cơ dịch bệnh lây lan mạnh nhất thường không nằm ở các chuỗi cung ứng hiện đại mà xuất phát từ các hộ thu gom tự phát, những người vì lợi nhuận trước mắt mà tiếp tay cho việc vận chuyển, giết mổ lợn bệnh, lợn chết. Việc yêu cầu chính quyền cơ sở “nắm chắc địa bàn” không chỉ dừng lại ở thủ tục hành chính, mà là yêu cầu về sự sâu sát, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường từ các lò mổ thủ công hay các điểm tập kết hàng lậu.
Tuy nhiên, mệnh lệnh hành chính chỉ thực sự hiệu quả khi đi kèm với sự thay đổi trong nhận thức. Công tác tuyên truyền tại Bắc Ninh lúc này cần được đẩy mạnh theo hướng thực chất: giúp người dân nhận diện thực phẩm an toàn và hiểu rõ hệ lụy của việc tiếp tay cho thực phẩm bẩn. Khi người tiêu dùng quay lưng với thịt lợn không rõ nguồn gốc, “đầu ra” của dịch bệnh sẽ tự khắc bị triệt tiêu.
Nếu chính quyền cơ sở quản lý “phần gốc” thì Ban quản lý các chợ, siêu thị chính là những người canh giữ “cửa ngõ” cuối cùng trước khi thực phẩm đến tay người nội trợ. Sở Công Thương đã đưa ra thông điệp hết sức cứng rắn: Chỉ những sản phẩm có đầy đủ dấu kiểm dịch và giấy tờ nguồn gốc hợp lệ mới được phép lên kệ kinh doanh.
Đối với các tiểu thương tại chợ dân sinh – nơi vốn có thói quen mua bán dựa trên sự quen biết và cảm tính, việc yêu cầu hóa đơn, chứng từ là một cuộc cách mạng về tư duy kinh doanh. Việc kiên quyết đình chỉ hoạt động những hộ kinh doanh không chấp hành quy định không phải là biện pháp cực đoan, mà là sự bảo vệ cần thiết cho những đơn vị làm ăn chân chính và hơn hết là bảo vệ sinh mạng của cộng đồng.
Đóng vai trò chủ công trong công tác hậu kiểm, lực lượng Quản lý thị trường Bắc Ninh đang đứng trước áp lực lớn. Việc khoanh vùng kiểm tra vào các trọng điểm như chợ đầu mối, kho lạnh và các cơ sở chế biến thực phẩm là một chiến thuật đúng đắn. Thay vì dàn trải lực lượng, việc đánh vào các “yết hầu” của chuỗi cung ứng sẽ tạo ra sức răn đe mạnh mẽ.
Trong giai đoạn này, kiểm tra phải đi đôi với hướng dẫn. Các cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm là những mô hình cần được bảo vệ và nhân rộng. Quy trình chế biến “một chiều”, truy xuất nguồn gốc rõ ràng và tự giác lưu trữ hồ sơ chứng từ không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua các đợt thanh tra, mà còn là tấm “giấy thông hành” uy tín nhất để chiếm lĩnh lòng tin của khách hàng.
Có thể khẳng định, sự quyết liệt của tỉnh Bắc Ninh trong việc kiểm soát thịt lợn không chỉ là một giải pháp tình thế để ứng phó với dịch tả lợn châu Phi. Đây còn là cơ hội để chuẩn hóa lại thị trường thực phẩm, loại bỏ những mắt xích yếu kém và thiếu trách nhiệm.
Để “cuộc chiến” này đi đến thắng lợi cuối cùng, cần sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa các cơ quan chức năng và sự đồng lòng của người dân. Một thị trường thực phẩm an toàn, giá cả ổn định và không bóng dáng dịch bệnh là mục tiêu hoàn toàn khả thi nếu chúng ta duy trì được tinh thần thượng tôn pháp luật và ý thức cộng đồng cao độ như cách Bắc Ninh đang triển khai hiện nay.
Giữ vững an toàn thực phẩm chính là giữ vững huyết mạch kinh tế và niềm tin của nhân dân vào sự điều hành của bộ máy quản lý nhà nước. Đó là cái đích cuối cùng của mọi nỗ lực quản lý trong giai đoạn đầy thử thách này.
Thu Thủy
