Từ ngày 1/2/2026, Thông tư 121/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước cải cách quan trọng trong thủ tục hải quan, đặc biệt liên quan đến kho bãi, kiểm tra thực tế hàng hóa và tham vấn giá. Những điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp thủy sản cũng như các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi.
Ảnh: KT
Cắt giảm hồ sơ, rút ngắn thời gian thông quan
Đối với ngành thủy sản và doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu đông lạnh, thời gian lưu hàng tại cảng đồng nghĩa với chi phí và rủi ro chất lượng. Trước đây, thủ tục xin đưa hàng về kho bảo quản trong khi chờ kết quả kiểm tra chuyên ngành yêu cầu nhiều loại giấy tờ, làm kéo dài thời gian thông quan.
Theo quy định mới, cơ quan quản lý đã cắt giảm 3 loại chứng từ trong hồ sơ xin đưa hàng về bảo quản, gồm:
- Giấy đăng ký kiểm tra chuyên ngành có xác nhận (nếu đã đăng ký trên Cổng thông tin một cửa quốc gia);
- Biên bản lấy mẫu có xác nhận tại cửa khẩu;
- Tài liệu chứng minh địa điểm đưa hàng về bảo quản.
Việc đơn giản hóa này giúp doanh nghiệp nhanh chóng đưa nguyên liệu về kho lạnh, giảm chi phí lưu container và hạn chế rủi ro suy giảm chất lượng – yếu tố đặc biệt quan trọng với thủy sản, bột cá, phụ gia và các nguyên liệu nhạy cảm nhiệt độ trong sản xuất thức ăn chăn nuôi.
Chủ động lựa chọn địa điểm làm thủ tục
Một điểm mới đáng chú ý là doanh nghiệp gia công, sản xuất xuất khẩu được lựa chọn làm thủ tục nhập khẩu tại Chi cục Hải quan nơi đặt trụ sở, nhà máy hoặc tại cửa khẩu nhập.
Thẩm quyền quyết định kiểm tra thực tế hàng hóa tại chân công trình hoặc cơ sở sản xuất được giao trực tiếp cho Đội trưởng Đội Hải quan. Quy định này tạo thuận lợi cho các lô hàng máy móc, dây chuyền sản xuất hoặc nguyên liệu cồng kềnh, giảm áp lực kiểm hóa tập trung tại cửa khẩu.
Với doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi có nhà máy đặt xa cảng biển, đây là thay đổi có ý nghĩa thực tiễn, giúp chủ động hơn trong tổ chức sản xuất và quản lý tồn kho.
Ảnh: KT
Tham vấn giá một lần, áp dụng nhiều lần trong 6 tháng
Biến động giá là đặc thù của thị trường nông – thủy sản và nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Trước đây, doanh nghiệp thường xuyên phải giải trình trị giá khai báo cho cùng một mặt hàng qua nhiều lô hàng khác nhau.
Theo Thông tư mới, kết quả tham vấn giá sẽ có hiệu lực trong 6 tháng đối với các lô hàng tương tự tại cùng Chi cục Hải quan. Doanh nghiệp tuân thủ tốt còn được phép tham vấn gián tiếp qua hệ thống điện tử, giảm đáng kể việc đi lại và thủ tục lặp lại.
Cơ chế “tham vấn một lần, sử dụng nhiều lần” được đánh giá là bước tiến lớn, giúp tối ưu nguồn lực nhân sự và ổn định kế hoạch nhập khẩu nguyên liệu.
Rút ngắn thủ tục thuế, hỗ trợ doanh nghiệp tái cấu trúc
Bên cạnh cải cách thủ tục hải quan, Thông tư 121/2025/TT-BTC cũng điều chỉnh quy trình xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế. Thẩm quyền được phân cấp từ Cục Hải quan xuống Chi cục Hải quan khu vực, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ từ 5 ngày làm việc xuống còn 3 ngày.
Đáng chú ý, doanh nghiệp chưa hoàn tất thủ tục giải thể nhưng muốn quay lại hoạt động vẫn có thể được xác nhận để tiếp tục đăng ký tờ khai xuất nhập khẩu. Quy định này tạo cơ hội phục hồi cho các doanh nghiệp gặp khó khăn tạm thời, tránh gián đoạn chuỗi cung ứng nguyên liệu và hoạt động sản xuất.
Tác động lan tỏa đến chuỗi cung ứng nông – thủy sản
Nhìn tổng thể, các sửa đổi tại Thông tư 121/2025/TT-BTC không chỉ hỗ trợ ngành thủy sản đẩy mạnh xuất khẩu mà còn mang lại lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu và sản xuất thức ăn chăn nuôi.
Việc rút ngắn thời gian thông quan, giảm thủ tục giấy tờ và tăng tính linh hoạt trong kiểm tra, tham vấn giá sẽ góp phần giảm chi phí logistics, bảo đảm chất lượng nguyên liệu đầu vào và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh thị trường ngày càng biến động.
Thu Thủy
