(TĂCN) – Từ những “chuyến xe tử thần” chở gia cầm hôi thối đến các kho lạnh chứa hàng chục tấn nội tạng trôi nổi bị phanh phui, “thực phẩm bẩn” đang cho thấy những biến tướng tinh vi và liều lĩnh hơn bao giờ hết. Khi cái lợi trước mắt làm mờ đi đạo đức kinh doanh, cuộc chiến ngăn chặn thực phẩm bẩn không còn là nhiệm vụ riêng lẻ của lực lượng chức năng, mà đòi hỏi một hệ thống phòng thủ đa tầng, kiên quyết chặn đứng hiểm họa ngay từ “gốc” chuồng trại.
Gần 30 tấn thực phẩm được lực lượng Công an T.P Hồ Chí Minh bắt giữ trước thềm Tết Nguyên đán 2026.
Lời cảnh báo từ những “chuyến xe tử thần” và kho hàng không đáy
Cuộc chiến chống thực phẩm bẩn không còn bó hẹp ở vùng biên giới mà đã thẩm thấu sâu vào nội địa, len lỏi qua từng ngõ ngách của các tỉnh, thành phố. Những con số được lực lượng chức năng công bố trong những tháng gần đây thực sự khiến chúng ta phải rùng mình.
Tại Hà Nội, Đội QLTT số 17 đã liên tiếp triệt phá các kho hàng không nguồn gốc, tiêu biểu là vụ đột kích kho lạnh chứa tới 20 tấn thịt gà và nội tạng gia cầm trôi nổi. Cùng thời điểm, gần 1 tấn thực phẩm không rõ xuất xứ tại Nghệ An bị tiêu hủy và hơn 1,3 tấn chân gà nhập lậu bị bắt giữ tại Lạng Sơn cho thấy một mạng lưới cung ứng thực phẩm bẩn đang bủa vây thị trường. Nóng nhất là tại địa bàn TP.HCM, nơi nhu cầu tiêu thụ cực lớn biến đây thành đích đến của các lô hàng “tử thần”. Vụ việc 450kg gà chết đang phân hủy bị chặn đứng tại phường Long Nguyên chỉ là bề nổi của tảng băng chìm. Đỉnh điểm là chiến công của Phòng Cảnh sát Kinh tế (PC03) khi triệt phá đường dây vận chuyển gần 30 tấn thực phẩm bẩn ngay trước thềm Tết 2026.
Lô hàng bị tạm giữ tại bãi xe trên đường Lê Thị Riêng có trị giá lên tới 2,3 tỷ đồng, bao gồm một danh mục gây kinh hãi: gần 14 tấn vú heo (nầm lợn), hơn 8 tấn lạp xưởng nướng đá, cùng hàng tấn trứng gà non, lườn ngỗng, chả, xúc xích… tất cả đều “ba không”: không nguồn gốc, không xuất xứ và không đảm bảo vệ sinh.
Những con số này là minh chứng cho sự xuống cấp nghiêm trọng về đạo đức kinh doanh. Khi lợi nhuận được đặt lên trên sức khỏe đồng bào, mỗi kg thực phẩm bẩn lọt lưới là một mầm họa gieo rắc vào bữa ăn của từng gia đình. Cuộc chiến này đòi hỏi sự hiệp lực quyết liệt hơn nữa để chặt đứt từng mắt xích “đen”, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Nầm lợn, lạp xưởng nướng đá, những món đang “hot trend”, được thu mua trôi nổi qua mạng.
Sự mục rỗng của đạo đức và bài toán “giảm thiệt hại”
Điều đáng nói là lý do “giảm thiệt hại kinh tế” mà những người vi phạm thường đưa ra để biện minh. Khi đàn vật nuôi chết bệnh, thay vì báo cáo cơ quan chuyên môn để xử lý theo quy trình vệ sinh dịch tễ, họ lại chọn cách “bán tháo” để gỡ gạc vốn liếng. Một quyết định sai lầm mang tính cá nhân này chính là mắt xích đầu tiên kéo theo cả một chuỗi hệ lụy khủng khiếp. Ông Nguyễn Thanh Sang, Trưởng Trạm Chăn nuôi và Thú y khu vực 5, phân tích: Xác động vật chết là môi trường lý tưởng để vi khuẩn, virus nhân lên gấp bội. Việc vận chuyển không phép không chỉ mang thực phẩm độc hại ra thị trường mà còn vô tình phát tán mầm bệnh dọc các cung đường, đe dọa trực tiếp đến các vùng chăn nuôi an toàn khác. Đây không còn là vi phạm hành chính đơn thuần, mà là hành vi đe dọa an ninh y tế cộng đồng.
Chuỗi giá trị thực phẩm: Muốn sạch “ngọn”, phải trị từ “gốc”
Nếu chúng ta chỉ tập trung chặn ở khâu vận chuyển, chúng ta mới chỉ giải quyết được phần ngọn. Thực phẩm bẩn thực tế đã hình thành từ lúc sản phẩm kém chất lượng được giữ lại thay vì tiêu hủy ngay tại chuồng trại. Vì vậy, bài toán an toàn thực phẩm phải được giải quyết bằng một hệ thống phòng thủ đa tầng. Tại chuồng trại, phải kiểm soát chặt chẽ dịch bệnh và quy định nghiêm ngặt việc xử lý vật nuôi chết. Người chăn nuôi phải là người gác cổng đầu tiên. Trên đường vận chuyển (mắt xích trung gian), siết chặt kiểm dịch tại các cửa ngõ. Đây chính là “lá chắn” then chốt để giảm áp lực cho các khâu kiểm soát nội đô.
Tại cơ sở giết mổ và chế biến, tuyệt đối nói không với nguồn hàng không rõ nguồn gốc. Một sự thỏa hiệp ở khâu này sẽ biến mọi nỗ lực trước đó thành con số không.
Để tấm lưới an toàn thực phẩm đủ sức ngăn chặn những kẽ hở, vai trò của chính quyền và các cơ quan quản lý là quyết định. Yêu cầu từ Bộ Công Thương và Ban chỉ đạo 389 quốc gia đã rất rõ ràng: Kiên quyết đấu tranh, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm hàng giả, thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả. Tuy nhiên, chúng ta không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chức năng.
Cuộc chiến này cần sự hiệp lực của chính quyền địa phương: Phải sâu sát, nắm chắc địa bàn, không để tồn tại những “kho lạnh” hay “lò giết mổ” chui.
Các tổ chức xã hội: Kịp thời thông tin về các chuỗi cung ứng nông sản an toàn để định hướng người tiêu dùng.
Sự giám sát của người tiêu dùng: Đây chính là “mắt xích” quan trọng nhất. Việc tẩy chay thực phẩm không rõ nguồn gốc và tố giác các cơ sở nghi vấn chính là cách để triệt tiêu thị trường của thực phẩm bẩn.
Cuộc chiến chống thực phẩm bẩn là cuộc chiến của sự kiên trì. Mỗi vụ việc bị phát hiện là một lần chúng ta nhìn thấy khoảng trống để bù đắp, nhưng cũng là một lần niềm tin của người tiêu dùng bị thử thách.
Muốn bảo vệ bữa ăn của người dân, không thể chỉ trông chờ vào một vài lớp lưới kiểm soát ở cửa ngõ. Đó phải là một hệ thống phòng thủ đa tầng, nơi mà mỗi mắt xích từ chuồng trại đến bàn ăn đều được giữ chặt bởi cả quy định pháp luật nghiêm khắc và đạo đức nghề nghiệp sáng trong. Khi từng mắt xích đều vững chắc, thực phẩm bẩn sẽ khó còn đường len chân vào bữa cơm của mỗi gia đình Việt.
Đỗ Xuân
