Kỳ 3: Dùng phân lợn nái để nuôi giun (trùn quế)
Trong chăn nuôi lợn nái, phân lợn thường được hót vào bao và tập kết vào kho rồi bán cho người trồng cây. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật về môi trường, không được vận chuyển phân lợn nái đi tiêu thụ khi chưa qua chế biến. Do vậy, các đơn vị chăn nuôi lợn nái của DABACO thường thu gom phân lợn nái rồi ủ vào hệ thống bể tròn với men vi sinh trong thời gian 35–45 ngày cho phân hoai mục rồi dùng để nuôi giun.
Nhà nuôi giun trùn quế.
Quy trình nuôi giun bằng phân lợn nái
Chuẩn bị chuồng nuôi
- Nhà nuôi giun có thể lợp bằng lá cọ hoặc lợp bằng tôn mát.
- Nền nhà chia thành các ô, dãy nuôi giun. Xây chung quanh dãy bằng tường 10cm
cao 30cm, rộng không quá 2m, nền là nền đất nện chặt, bằng phẳng.
- Rải mặt lớp cát dày khoảng 10cm vào nền dãy chuồng nuôi giun.
- Rải lưới ni lông (mắt lưới 1mm) trên lớp cát và cố định các mép lưới lại.
- Giữa các ô dãy chuồng nuôi giun là lối đi được đổ bê tông rộng 1m2 tạo điều kiện
cho máy móc cỡ nhỏ đi trong quá trình vận hành.
Chuẩn bị phân (thức ăn) cho giun
Ủ phân:
- Hệ thống bể ủ phân: Được xây thành các bể hình trụ tròn có thể tích 15-20 m3/ 1
bể, số bể 10-15 bể tùy số lượng phân trang trại có.
- Tập kết phân lợn nái vào các bể ủ, loại bỏ các loại rác không phân hủy, bơm
khoảng 40% nước sau đó đổ chế phẩm vi sinh vào phân với tỷ lệ 5 lít/1m3 phân
(chế phẩm vi sinh thứ cấp).
Kiểm tra bể ủ, đánh loãng phân:
- Mỗi bể ủ cần lắp 1 máy khuấy trục xoắn đặt sát thành bể để khuấy, đánh tan nhuyễn phân và loại bỏ rác không hoai mục.
- Ủ phân trong 35-45 ngày hoai mục là đủ điều kiện làm thức ăn cho giun.
Thả giống
- Cho phân đã ủ vào dãy chuồng nuôi dày từ 10-15cm.
- Thả giống sinh khối với lượng 25-30kg/m2
(hỗn hợp phân giun, trứng giun và giun con).
Kiểm tra độ ẩm chuồng nuôi
- Độ ẩm dãy chuồng nuôi từ 70-80% là phù hợp (dùng tay nắm hỗn hợp trong dãy chuồng không có nước chảy qua khe kẽ tay là được).
- Dùng lưới che chắn chuồng nuôi càng tối càng tốt.
- Không để nước mưa hắt tràn vào chuồng nuôi.
Thu phân, thu trùn quế
- Sau 45 ngày, khi thấy trùn quế ăn hết lượng phân trong dãy chuồng là có thể
thu hoạch.
- Với hình thức nuôi cho ăn như vậy gọi là nuôi giun ăn chìm – mỗi m3 sẽ thu hoạch
được khoảng 1,5kg giun.
- Nếu để nuôi tiếp thì cần bơm 1 lớp hỗn hợp nước phân đã ủ lên trên bề mặt dãy nuôi trùn quế để trùn quế tiếp tục lên ăn. Khi trùn quế ăn hết lớp phân đã bổ sung thì bơm tiếp lượt phân khác; đến khi trùn quế ăn hết phân và lượng hỗn hợp phân và trùn quế đầy lên mép tường 30cm thì thu hoạch. Hình thức nuôi cho ăn như vậy là ăn nổi; đến khi thu hoạch sẽ được nhiều giun hơn.
- Trước khi thu hoạch cần mở hết lưới chắn để khi thu trùn quế thấy ánh sáng sẽ
chui xuống dưới.
- Dùng xẻng cào 1 lớp mỏng trên bề mặt để trùn quế chui xuống dưới rồi lấy lớp phân trùn ra, làm đi làm lại nhiều lần và để lại lớp cuối cùng khoảng 5-7cm chứa nhiều trùn quế.
Thu trùn quế, thu phân
- Thu thủ công (sản lượng ít): Lấy lớp cuối cùng 5-7cm mang ra ngoài ánh nắng, dùng tay bới lớp phân trên bề mặt ra ngoài, bới dần dần cho giun chui xuống, làm đi làm lại nhiều lần đến khi chỉ còn lại giun.
- Thu bằng máy (sản lượng lớn): Hót lớp cuối cùng 5-7cm cho vào máy sàng, phân giun sẽ lọt xuống dưới, giun không lọt được thu gom ở phần trên cuối của máy sàng. Có thể không hót phân như thu thủ công mà hót tất cả hỗn hợp phân và trùn quế cho vào máy sàng để lọc phân riêng và trùn riêng như trên.
- Sau khi thu hoạch, một phần phân
trùn quế được chế biến thành phân viên, một phần quay lại dãy chuồng làm giá thể giống nuôi tiếp lứa sau như ban đầu.
Sử dụng trùn quế sau thu hoạch
- Trùn quế sau thu hoạch được tập kết vào máy làm mát tích trữ và hàng ngày chế biến để bổ sung cho lợn ăn, hoặc chế biến thành dạng dịch lỏng chứa axit amin phục vụ cho chăm sóc hoa phong lan…
Cách chế biến trùn quế cho lợn
- Trùn quế được luộc chín, cho 1 ít muối vừa vặn như nấu canh, có thể khuấy, nghiền thành dịch rồi cho lợn ăn với cám cháo hoặc đổ vào máng dài cho lợn húp dịch trùn quế. Lượng bổ sung tính theo lượng trùn quế tươi bằng 2-3% lượng thức ăn tinh ăn vào hàng ngày. Dịch trùn quế là thức ăn bổ sung lý tưởng cho chăn nuôi lợn.
Máy chế biến phân trùn quế.
Quy trình sản xuất phân trùn quế viên
Hệ thống máy móc
- 1 máy tải phân trùn quế
- 1 máy ép viên
- 1 băng tải
- 1 máy sấy
- 1 gầu tải
- 1 máy làm lạnh
- 1 máy đóng bao
Vận hành
- Phân trùn quế dạng bột tơi độ ẩm 47-50% được tập kết vào khu sản xuất, phân được cấp vào phễu vít tải, chuyển lên phễu máy ép viên, viên phân đã ép được băng tải chuyền lên máy sấy, phân viên từ máy sấy được gầu tải lên buồng làm lạnh, từ buồng làm lạnh phân viên ra đảm bảo độ ẩm đạt yêu cầu và được đóng bao có đầy đủ nhãn mác mang đi tiêu thụ.
Quy trình đăng ký chất lượng sản phẩm và đăng ký lưu hành sản phẩm phân viên trùn quế nguyên chất
Quy trình đăng ký
- Bước 1: Sản phẩm phân viên đạt yêu cầu gửi phân tích chất lượng tại Trung tâm
Khảo kiểm nghiệm phân bón Quốc gia.
- Bước 2: Đăng ký mảng kinh doanh phân bón thông qua Sở Kế hoạch – Đầu tư của tỉnh.
- Bước 3: Đăng ký hợp quy, cấp phép lưu hành tại Cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật.
- Bước 4: In bao bì, nhãn mác và tiêu thụ phân trùn quế viên nguyên chất trên thị trường.
Đối tượng cây trồng sử dụng phân trùn quế nguyên chất
Phân trùn quế viên được sản xuất từ phân lợn nái có chất lượng rất tốt, là loại phân
nguyên chất hoàn toàn sạch, không có vi khuẩn độc hại, không mùi rất phù hợp cho
các loại cây trồng như: Cây hoa phong lan; cây cảnh; rau sạch; mạ và các cây trồng khác.
Qua khảo sát quá trình lợn nái thải phân, lượng phân thu gom được chiếm 30,3% lượng thức ăn ăn vào (không kể một phần phân đã lọt qua khe sàn chuồng).
Như vậy, với định mức ăn 1 nái/năm lượng thức ăn ăn vào là 1.170kg (bình quân 1 ngày ăn 3,2kg), lượng phân 1 nái 1 năm thải ra sẽ là: 1.170kg × 30,3% = 354,5kg phân (0,97kg phân/ngày). Ví dụ: Một trang trại có 6.000 lợn nái thì 1 ngày sẽ thu gom được: 6.000 × 0,97kg = 5.820kg phân cục.
T.S Nguyễn Văn Tuế
Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn DABACO Việt Nam,
Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam
Kỳ 4: Xử lý phụ phẩm làm thức ăn nuôi cá
