Năm 2025 và 2026 nhiều văn bản pháp luật nói chung trong đó có lĩnh vực chăn nuôi, thức ăn chăn nuôi được sửa đổi, cập nhật để phù hợp với tình hình đổi mới của đất nước. Đó là một trong những giải pháp đột phá về thể chế góp phần phát triển kinh tế mà Đảng đã chỉ đạo xuyên suốt thời gian qua. Nhiều chủ trương chính sách đã được Quốc hội và Chính phủ hiện thực hoá ngay tại văn bản pháp luật, tạo động lực cho cộng đồng doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi trong việc phát triển sản xuất, kinh doanh trên nền tảng tuân thủ pháp luật. Sau đây là một số quy định nổi bật:
Chứng nhận hợp quy thức ăn chăn nuôi là thủ tục bắt buộc theo quy định pháp luật. Ảnh: KT
- Quy định về công bố hợp quy thức ăn chăn nuôi
Quy định công bố hợp quy sản phẩm hàng hoá nói chung được quy định tại Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật và Luật Chất lượng sản phẩm hàng hoá từ năm 2006 và 2007. Đây là 2 Bộ Luật gốc cực kỳ quan trọng, vì nó chi phối nhiều hoạt động quản lý chất lượng sản phẩm hàng hoá sản phẩm, trong đó có lĩnh vực thức ăn chăn nuôi. Sau 18 năm có hiệu lực của 2 bộ Luật này cùng với các văn bản pháp luật chuyên ngành, các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi đã thực hiện rất tốt quy định công bố tiêu chuẩn chất lượng và công bố hợp quy sản phẩm thức ăn chăn nuôi. Không một doanh nghiệp nào không hiểu hay không thực hiện các quy định này, vì đây không những là quy định bắt buộc chấp hành pháp luật mà còn là căn cứ để doanh nghiệp chứng minh chất lượng sản phẩm của mình trên thị trường. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu mà 2 Luật này mang lại, vẫn còn một số tồn tại, bất cập, nhất là quy định công bố hợp quy cần phải được đánh giá và xem xét lại, bởi vì tính chồng chéo (sản phẩm vừa phải công bố hợp quy theo 2 Luật này, vừa phải đăng ký lưu hành theo Luật chuyên ngành); mang nặng tính hình thức, gây tốn kém kinh phí và thời gian cho doanh nghiệp (vì việc thử nghiệm chỉ có giá trị trên mẫu lấy tại thời điểm). Trên tinh thần lắng nghe kiến nghị của các Hội, Hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp, năm 2025 Quốc hội đã sửa đổi 2 Luật này, trong đó có nhiều nội dung quan trọng đã được sửa đổi, bổ sung và quy định rất linh hoạt thay vì các quy định cứng nhắc như trong các văn bản Luật trước đây. Theo đó:
- Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật sửa đổi số 70/2025/QH15 đã sửa đổi bổ sung nội dung về công bố hợp quy như sau:
– Khoản 2 Điều 48: “2. Miễn thực hiện công bố hợp quy theo quy định tại khoản 1 Điều này đối với sản phẩm, hàng hóa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về quản lý chất lượng theo quy định của luật khác tương ứng với yêu cầu kỹ thuật tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia”.
– Khoản 3 Điều 48: “3. Tổ chức, cá nhân đăng ký bản công bố hợp quy qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng với các thông tin cụ thể sau đây: tên sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, quá trình, môi trường và các đối tượng khác trong hoạt động kinh tế – xã hội; tên, số hiệu quy chuẩn kỹ thuật tương ứng; tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, quá trình, môi trường và các đối tượng khác trong hoạt động kinh tế – xã hội; tài liệu kỹ thuật liên quan kèm theo”.
Đảm bảo chất lượng thức ăn chăn nuôi khi chứng nhận hợp quy thành công. Ảnh: Xuân Bình
- Luật Chất lượng sản phẩm hàng hoá sửa đổi số 78/2025/QH15.
Điều 5 của Luật đã quy định phân loại sản phẩm hàng hoá theo 3 cấp độ rủi ro (cao, trung bình, thấp). Tương ứng với mỗi cấp độ rủi ro là một biện pháp quản lý, phương thức đánh giá sự phù hợp theo quy chuẩn kỹ thuật. Việc phân cấp độ rủi ro sản phẩm hàng hoá sẽ do các Bộ ngành quy định theo hướng dẫn tại Nghị định của Chính phủ (Nghị định số 37/2026/NĐ-CP).
- Luật số 146/2025/QH15 về sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, trong đó có Luật Chăn nuôi đã bãi bỏ quy định “công bố hợp quy” với sản phẩm thức ăn chăn nuôi trước khi lưu thông trên thị trường (Điểm khoản 18 Điều 3 của Luật 146/2025/QHH15
Như vậy, so với quy định trước đây, thủ tục hành chính về công bố hợp quy thức ăn chăn nuôi đã được đơn giản hoá bằng hình thức tổ chức, cá nhân đăng ký bản công bố hợp quy qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng thay vì phải nộp hồ sơ công bố tại Sở Nông nghiệp và Môi trường và chờ đợi kết quả giải quyết thủ tục hành chính như trước đây.
Vậy quy định công bố hợp quy thức ăn chăn nuôi hiện nay có thực sự được miễn hay không? Tần suất thử nghiệm mẫu theo quy chuẩn kỹ thuật như thế nào? Đây vẫn đang là câu hỏi chưa có lời giải đáp đối với doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi, bởi vì hiện nay chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể. Mặc dù các Luật mới nêu trên có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 đã điều chỉnh quy định công bố hợp quy, miễn công bố hợp quy, nhưng đến nay Bộ Khoa học và Công nghệ vẫn chưa ban hành Thông tư hướng dẫn công bố hợp quy, hướng dẫn đánh giá sự phù hợp theo Luật mới ban hành; Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng chưa sửa đổi các quy định về công bố hợp quy thức ăn chăn nuôi tại các quy chuẩn kỹ thuật và cũng chưa ban hành danh mục sản phẩm hàng hoá theo 3 nhóm rủi ro (cao, trung bình, thấp). Do vậy, các doanh nghiệp hiện đang rất lúng túng về việc thực thi quy định này. Để tránh phiền phức về trách nhiệm chấp hành pháp luật, các doanh nghiệp và cơ quan quản lý địa phương hiện nay vẫn đang áp dụng các quy định cũ về công bố hợp quy thức ăn chăn nuôi.
Như vậy, có thể nói rằng các quy định về công bố hợp quy thức ăn chăn nuôi vẫn chưa được hướng dẫn, cập nhật theo Luật mới. Các Hội, Hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp rất mong các Bộ, ngành sớm ban hành các Thông tư hướng dẫn để doanh nghiệp được hưởng các chính sách tiên tiến, ưu việt mà pháp luật quy định.
- Quy định về công bố thông tin sản phẩm thức ăn bổ sung
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ về phân cấp cho chính quyền địa phương thực hiện thủ tục hành chính về thức ăn chăn nuôi, Nghị định số 136/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ quy định phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường đã phân cấp UBND các tỉnh thực hiện nhiều thủ tục hành chính, trong đó có 3 thủ tục quan trong đó là:
- Cấp, cấp lại, thu hồi Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi (khoản 3 Điều 10)
- Công bố, công bố lại, thay đổi thông tin sản phẩm thức ăn chăn nuôi bổ sung quy định tại Điều 34, Điều 35 Luật Chăn nuôi (khoản 6 Điều 10)
- Kiểm tra, miễn giảm kiểm tra nhà nước về thức ăn chăn nuôi nhập khẩu sau ngày 31/12/2026 ngày (khoản 1 Điều 12, khoản 9 Điều 63).
- Đối với thủ tục công bố, công bố lại, thay đổi thông tin sản phẩm thức ăn chăn nuôi bổ sung: Từ ngày Nghị định 136 có hiệu lực (ngày 01/7/2025) tất cả các địa phương đều không kết nối được với Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để doanh nghiệp có thể truy cập nộp hồ sơ theo quy định tại Luật Chăn nuôi. Để tháo gỡ trước mắt vướng mắc này, Nghị định số 32/2026/NĐ-CP ngày 21/1/2026 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y đã cho phép Cơ quan được Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y (Cụ thể là Cục Chăn nuôi và Thú y) thực hiện thẩm định để công bố, công bố lại, thay đổi thông tin sản phẩm thức ăn bổ sung đang thực hiện trực tuyến trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đến hết ngày 31/12/2026. Trình tự, thủ tục công bố, công bố lại, thay đổi thông tin thực hiện theo Điều 3 Nghị định này. Đây là một giải pháp rất kịp thời cho doanh nghiệp sau gần 7 tháng không thể thực hiện được thủ tục công bố thông tin sản phẩm thức ăn bổ sung mới, công bố lại và thay đổi thông tin đối với sản phẩm đã công bố.
- Đối với thủ tục kiểm tra, miễn giảm kiểm tra nhà nước về thức ăn chăn nuôi nhập khẩu: Điều 7 của Nghị định 32/2026/NĐ-CP quy định trình tự và thủ tục kiểm tra chất lượng thức ăn chăn nuôi nhập khẩu thực hiện theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa (nghĩa là thực hiện theo Nghị định số 37/2026/NĐ-CP.). Theo Nghị định 37 này, trình tự thủ tục kiểm tra chất lượng hàng hoá quy định theo 3 cấp độ rủi ro của sản phẩm; các Bộ ngành có trách nhiệm phân loại mức độ rủi ro sản phẩm trước ngày 01/7/2026. Như vậy, việc kiểm tra, miễn giảm kiểm tra nhà nước về thức ăn chăn nuôi nhập khẩu sẽ thay đổi như thế nào còn phụ thuộc vào mức độ xếp loại rủi ro của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Ban Phản biện kinh tế, kỹ thuật
Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam
