(TĂCN) – Nền nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước một ngưỡng cửa lịch sử. Sau những kỳ tích về xuất khẩu của năm 2025, chúng ta bước vào năm 2026 với tâm thế của một “người khổng lồ” đang tự tin khẳng định vị thế trên bản đồ nông sản thế giới. Tuy nhiên, đằng sau những con số tỷ đô rực rỡ là những nhịp thở lo âu của người nông dân trước cơn bão chi phí vật tư và logistics. Trong bối cảnh đó, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng vừa có thư ngỏ gửi cộng đồng doanh nghiệp không chỉ là một lời đề nghị phối hợp, mà còn là một bản tuyên ngôn về trách nhiệm quốc gia, khơi dậy tinh thần “tương thân tương ái” vốn là gốc rễ của văn hóa kinh doanh Việt Nam.
Doanh nghiệp được đề nghị chia sẻ khó khăn, ổn định chi phí đầu vào cho nông nghiệp.
Năm 2025 đã khép lại với những dấu ấn đậm nét: Ngành nông nghiệp tăng trưởng 3,78%, kim ngạch xuất khẩu đạt con số kỷ lục 70,09 tỷ USD. Đây là minh chứng hùng hồn cho sức sống mãnh liệt của nông sản Việt. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, những biến số địa chính trị phức tạp tại Trung Đông đã tạo ra một “phản ứng dây chuyền” tiêu cực lên chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chi phí logistics tăng phi mã, giá nguyên liệu đầu vào biến động thất thường đã trực tiếp bào mòn lợi nhuận của người nông dân – những người trực tiếp “một nắng hai sương” tạo ra giá trị. Bộ trưởng Trần Đức Thắng đã thẳng thắn nhận định: Nếu không có sự can thiệp và sẻ chia từ phía các doanh nghiệp, sức cạnh tranh của nông sản Việt sẽ bị lung lay ngay từ “gốc”. Đây chính là lúc thuốc thử bản lĩnh của cộng đồng doanh nghiệp phát huy tác dụng.
Trong chuỗi giá trị nông nghiệp, các doanh nghiệp cung ứng đầu vào (phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc bảo vệ thực vật) đóng vai trò là “mạch máu” nuôi dưỡng sản xuất. Lời kêu gọi của Bộ trưởng tập trung vào ba từ khóa then chốt: Ổn định – Chia sẻ – Tự chủ.
Trong bối cảnh thị trường thế giới chao đảo, việc doanh nghiệp chủ động giữ giá hoặc giảm giá vật tư không chỉ là sự hỗ trợ tài chính trực tiếp cho nông dân, mà còn là cách để bảo vệ “vùng nguyên liệu” của chính mình. Một khi người nông dân bỏ ruộng, rời chuồng vì thua lỗ, doanh nghiệp cũng sẽ mất đi nền tảng tồn tại.
Thay vì phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu bấp bênh, Bộ trưởng khuyến khích doanh nghiệp tối đa hóa công suất sản xuất trong nước. Đây là chiến lược dài hạn để nâng cao khả năng tự chủ, giúp nông nghiệp Việt Nam thoát khỏi cảnh “hắt hơi sổ mũi” mỗi khi thế giới có biến động.
Tinh thần “Lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”. Đây là triết lý kinh doanh nhân văn mà Bộ trưởng muốn lan tỏa. Trong lúc thị trường thuận lợi, doanh nghiệp hưởng lợi; khi thị trường khó khăn, doanh nghiệp cần lùi lại một bước, chia sẻ lợi nhuận để giữ chân người bạn đồng hành lớn nhất của mình – người nông dân.
Nỗi ám ảnh kinh niên của ngành nông nghiệp chính là tình trạng cung vượt cầu cục bộ tại thời điểm chính vụ. Bộ trưởng đề nghị các doanh nghiệp thu mua, chế biến cần đóng vai trò “người điều tiết” thị trường.
Việc tăng cường dự trữ, đẩy mạnh chế biến sâu không chỉ giúp kéo dài thời gian bảo quản, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản mà còn là cách “trải thảm” giúp người dân yên tâm sản xuất. Khi doanh nghiệp và hợp tác xã thiết lập được mối quan hệ bao tiêu chặt chẽ, chuỗi giá trị sẽ trở nên bền vững hơn. Người nông dân không còn phải nhìn ruộng rau, đàn lợn mà xót xa khi đến kỳ thu hoạch, còn doanh nghiệp thì chủ động được nguồn hàng chất lượng cao, truy xuất nguồn gốc rõ ràng.
Trước những khó khăn của logistics quốc tế, Bộ trưởng đưa ra một định hướng hết sức thức thời: Chú trọng thị trường nội địa và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.
Với quy mô 100 triệu dân, thị trường trong nước chính là “bệ đỡ” vững chắc nhất khi sóng gió quốc tế nổi lên. Đồng thời, việc không bỏ trứng vào một giỏ, chuyển hướng đơn hàng sang các khu vực tiềm năng như Đông Á, Nam Á, EU, châu Phi và Mỹ Latinh chính là cách để nông sản Việt thích ứng với điều kiện “bình thường mới”.
Việc tận dụng các Hiệp định thương mại tự do (FTA) và đẩy mạnh thương mại điện tử xuyên biên giới không còn là xu hướng, mà là yêu cầu bắt buộc. Đây là những “xa lộ” hiện đại giúp nông sản Việt đi tắt đón đầu, tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng toàn cầu mà không cần qua quá nhiều khâu trung gian tốn kém.
Lời kêu gọi của Bộ trưởng Trần Đức Thắng không chỉ giải quyết những vấn đề cấp bách của năm 2026, mà còn định hình diện mạo của nông nghiệp Việt Nam trong tương lai. Đó là một nền nông nghiệp không chỉ dựa vào sản lượng, mà dựa trên khoa học công nghệ, chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn.
Doanh nghiệp đóng vai trò là người dẫn dắt công nghệ, đưa những giải pháp quản trị hiện đại, AI và IoT vào đồng ruộng. Khi từng mắt xích trong chuỗi giá trị đều minh bạch và trách nhiệm, nông sản Việt sẽ không chỉ cạnh tranh bằng giá, mà cạnh tranh bằng niềm tin của người tiêu dùng.
Có thể khẳng định, thông điệp của Bộ trưởng Trần Đức Thắng là một bài toán về sự tử tế trong kinh doanh. Khi doanh nghiệp giảm một phần lợi nhuận để hỗ trợ vật tư, khi đơn vị logistics tìm cách tối ưu hóa chi phí để “gánh” giúp nông sản, họ đang đầu tư cho sự trường tồn của chính mình.
Nông nghiệp là gốc rễ, là bệ đỡ an sinh xã hội. Bảo vệ nông nghiệp chính là bảo vệ sự ổn định của đất nước. Với tinh thần đồng lòng từ cộng đồng doanh nghiệp, chúng ta hoàn toàn có quyền tin tưởng rằng nông sản Việt sẽ vượt qua cơn gió ngược để tiếp tục vươn xa, mang theo bản sắc và giá trị của trí tuệ Việt Nam ra toàn cầu.
Quang Phương
