(TĂCN) – Trong bối cảnh nền nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ hướng tới giá trị gia tăng và phát triển bền vững, tỉnh Khánh Hòa đã nhanh chóng bắt nhịp, thực hiện cuộc bứt phá ngoạn mục: Từ những mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ, manh mún sang một hệ sinh thái chăn nuôi công nghiệp hiện đại, khép kín và mang tính liên kết chuỗi giá trị cao.
Một mô hình chăn nuôi công nghệ cao tại Khánh Hòa.
Những “hạt nhân” thay đổi tư duy sản xuất
Sự chuyển dịch của ngành chăn nuôi Khánh Hòa không bắt đầu từ những khẩu hiệu suông, mà khởi nguồn từ sự thay đổi trong tư duy của từng hộ nông dân và chủ doanh nghiệp. Đi dọc những vùng quê ở Bắc Khánh Vĩnh hay Trung Khánh Vĩnh, người ta dễ dàng nhận thấy những dãy chuồng trại kiên cố, hiện đại thay thế cho phương thức chăn nuôi truyền thống tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Tại thôn Ba Dùi, xã Bắc Khánh Vĩnh, trang trại nuôi gà thịt của ông Đoàn Ngọc Viên là một minh chứng sống động cho hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ. Khởi đầu từ hơn 10 năm trước với mô hình nuôi gia công nhỏ lẻ, ông Viên đã mạnh dạn thực hiện cuộc “cách mạng” cho trang trại của mình. Với số vốn đầu tư hơn 700 triệu đồng, ông đã chuyển đổi hoàn toàn sang mô hình “trại lạnh” khép kín với quy mô 20.000 con. Điểm khác biệt lớn nhất không chỉ nằm ở hệ thống cho ăn tự động hay camera giám sát, mà chính là công nghệ đệm lót sinh học. Đây là lời giải cho bài toán hóc búa về ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi. Phân gà được xử lý tại chỗ, không mùi hôi, không chất thải lỏng, và sau mỗi chu kỳ 3 tháng, chính nguồn thải này lại trở thành phân bón hữu cơ giá trị cao. Với mức thu nhập khoảng 250 triệu đồng mỗi lứa, mô hình của ông Viên khẳng định một chân lý: Công nghệ chính là “đòn bẩy” để nông dân làm giàu bền vững.
Ở một quy mô lớn hơn, Công ty TNHH 30-4 Nha Trang do bà Huỳnh Thị Chín điều hành tại xã Trung Khánh Vĩnh lại cho thấy tầm vóc của chăn nuôi công nghiệp thực thụ. Trên diện tích 20ha, trang trại này vận hành như một “nhà máy sản xuất thực phẩm” tiêu chuẩn quốc tế. Với công nghệ đánh giá di truyền và phân tích gen, doanh nghiệp này đã chủ động được nguồn giống hạt nhân chất lượng cao. Hệ thống xử lý chất thải thông qua Biogas và hồ sinh học không chỉ bảo vệ môi trường mà còn cung ứng nguyên liệu cho ngành phân bón vi sinh tại các tỉnh Tây Nguyên. Điều này cho thấy, chăn nuôi hiện đại không còn là một ngành sản xuất độc lập, mà là một mắt xích quan trọng trong nền kinh tế tuần hoàn.
Bức tranh tổng thể và những con số “biết nói”
Tính đến thời điểm hiện tại, bức tranh chăn nuôi của Khánh Hòa đã mang những gam màu tươi sáng với tổng đàn gia súc, gia cầm ấn tượng: khoảng 300.000 con lợn, 158.000 con trâu bò, hơn 4,6 triệu con gia cầm và hơn 200.000 con dê, cừu (Khánh Hòa là địa phương có đàn cừu lớn nhất cả nước). Tuy nhiên, giá trị thực sự không nằm ở số lượng, mà nằm ở phương thức quản trị.
Toàn tỉnh hiện có 368 trang trại chăn nuôi tập trung. Trong giai đoạn 2020-2025, Khánh Hòa đã thu hút hơn 14 dự án chăn nuôi lợn công nghệ cao với tổng vốn đầu tư vượt ngưỡng 1.000 tỷ đồng. Những cái tên như Chánh Phong, Phú Lộc Phát hay Công nghệ xanh Ninh Thuận đã trở thành những “sếu đầu đàn”, dẫn dắt xu hướng ứng dụng tự động hóa từ khâu điều tiết nhiệt độ, độ ẩm đến dây chuyền thu hoạch trứng và xử lý chất thải khép kín. Ông Phan Đình Thịnh, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Khánh Hòa cho biết: “Điểm đột phá không chỉ nằm ở quy mô. Chúng ta đang chứng kiến sự chuyển dịch từ ‘năng suất thấp – rủi ro cao’ sang ‘năng suất tối ưu – kiểm soát tuyệt đối’. Tự động hóa và an toàn sinh học chính là tấm khiên bảo vệ ngành chăn nuôi trước những biến động khắc nghiệt của thời tiết miền Trung và các chủng virus dịch bệnh phức tạp.”
Hiện, toàn tỉnh có 22 cơ sở đã được công nhận an toàn dịch bệnh, Khánh Hòa đang xây dựng một “vành đai thép” bảo vệ đàn vật nuôi. Việc số hóa dữ liệu, truy xuất nguồn gốc qua mã QR không còn là chuyện xa lạ, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để sản phẩm địa phương có thể bước chân vào các hệ thống siêu thị lớn và tiến tới xuất khẩu.
Trang trại chăn nuôi gà khép kín có camera theo dõi.
Ảnh: KT
Phá vỡ “nút thắt” – Từ trang trại đến bàn ăn
Dù đạt được những thành tựu về sản xuất, nhưng một thực tế khách quan vẫn tồn tại: Phần lớn sản phẩm chăn nuôi vẫn đang dừng lại ở dạng xuất bán thô. Điều này dẫn đến tình trạng giá trị gia tăng bị “rơi rụng” ở các khâu trung gian và thương hiệu địa phương chưa thực sự đậm nét.
Để giải quyết vấn đề này, chính quyền tỉnh Khánh Hòa đang triển khai một chiến lược toàn diện nhằm hoàn thiện chuỗi giá trị. Mục tiêu là xây dựng một hệ sinh thái khép kín theo mô hình “From Farm to Fork” (Từ trang trại đến bàn ăn).
Điểm nhấn quan trọng nhất là dự thảo Nghị quyết hỗ trợ đầu tư cơ sở giết mổ tập trung giai đoạn 2026-2030. Đây là một chính sách có sức nặng chưa từng có: Nhà nước sẵn sàng hỗ trợ tới 60% tổng mức đầu tư (tối đa 15 tỷ đồng) cho các dự án quy mô công nghiệp. Không chỉ dừng lại ở tiền mặt, tỉnh còn cam kết đầu tư hạ tầng “ngoài hàng rào” như điện, nước, giao thông. Đây chính là lời mời gọi hấp dẫn nhất đối với các nhà đầu tư chiến lược, nhằm hiện đại hóa khâu chế biến sâu – mắt xích yếu nhất trong chuỗi giá trị hiện nay.
Bên cạnh đó, việc liên kết với các tập đoàn lớn như C.P. Việt Nam hay CJ Vina Agri đang tạo ra sự ổn định cho người nông dân. Trong mô hình này, doanh nghiệp giữ vai trò “nhạc trưởng” điều tiết thị trường và kỹ thuật, còn nông dân là những người thực thi chuyên nghiệp. Hướng đi sắp tới là chinh phục các chứng chỉ quốc tế khắt khe như Halal, mở toang cánh cửa xuất khẩu sang thị trường các nước Hồi giáo đầy tiềm năng.
Phát triển bền vững và trách nhiệm cộng đồng
Một trong những thách thức lớn nhất của ngành chăn nuôi hiện nay là sự xung đột giữa phát triển sản xuất và bảo vệ môi trường sống của cư dân. Khánh Hòa đã quyết liệt thực hiện lộ trình di dời các cơ sở chăn nuôi ra khỏi khu dân cư theo quy định của Luật Chăn nuôi.
Tuy nhiên, đây không phải là một cuộc di dời cơ học áp đặt. Chính sách của tỉnh mang đậm tính nhân văn và kiến tạo. Chi cục Chăn nuôi và Thú y đang tham mưu các cơ chế hỗ trợ linh hoạt, giúp người dân không bị “đứt gãy” sinh kế. Việc quy hoạch các khu chăn nuôi tập trung không chỉ giúp quản lý dịch bệnh tốt hơn mà còn là cơ hội để các hộ nhỏ lẻ “thay máu” công nghệ, tiến lên sản xuất lớn.
Ông Phan Đình Thịnh cho biết thêm, trong kỷ nguyên số và hội nhập, việc mở rộng đàn phải đi đôi với tín hiệu thị trường. Tham gia vào chuỗi liên kết là con đường duy nhất để tránh kịch bản “được mùa mất giá”. Mỗi chủ trang trại phải tự nâng mình lên thành một nhà quản lý, coi an toàn sinh học và tiêu chuẩn VietGAP là “giấy thông hành” để tồn tại.
Khánh Hòa đang đứng trước ngưỡng cửa của một giai đoạn phát triển mới. Với sự đồng lòng của chính quyền, doanh nghiệp và người chăn nuôi, ngành chăn nuôi địa phương không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thực phẩm, mà đang hướng tới vị thế một ngành kinh tế kỹ thuật cao, đóng góp quan trọng vào GRDP của tỉnh.
Sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ mạnh mẽ, tư duy đổi mới của người dân và sức mạnh của công nghệ đang tạo nên một diện mạo mới cho nông thôn Khánh Hòa: Hiện đại, giàu mạnh và bền vững. Cuộc hành trình nâng cấp chuỗi giá trị chăn nuôi mới chỉ bắt đầu, nhưng với những bước đi bài bản và quyết liệt như hiện nay, mục tiêu trở thành trung tâm chăn nuôi công nghệ cao của khu vực miền Trung chắc chắn sẽ sớm trở thành hiện thực.
Quang Phương
