(TĂCN) – Thị trường nguyên liệu thức ăn chăn nuôi (TĂCN) toàn cầu đang chịu những xung lực đầy nghịch lý. Khi các quy luật cung – cầu truyền thống bị lu mờ trước những biến động địa chính trị, ngành chăn nuôi Việt Nam đang phải đối mặt với một “trận chiến” mới: quản trị rủi ro chuỗi cung ứng trong bối cảnh chi phí logistics và năng lượng trở thành những rào cản chính.
Giá thức ăn chăn nuôi đang tăng theo biến động toàn cầu.
Bước sang những tháng đầu năm 2026, nền kinh tế nông nghiệp thế giới không còn vận hành đơn thuần theo các báo cáo sản lượng. Sự giao thoa giữa các cuộc xung đột tại Trung Đông và sự dịch chuyển trục cung ứng toàn cầu đã trở thành “ngòi nổ” làm rung chuyển các tuyến hải trình huyết mạch.
T.S Nguyễn Xuân Dương, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam nhận định thị trường nội địa đang chịu áp lực rất lớn từ các yếu tố phi kinh tế. Theo ông, giá thức ăn chăn nuôi trong nước đã ghi nhận ba đợt điều chỉnh tăng chỉ trong vòng 4 tháng đầu năm. Tổng mức tăng lũy kế khoảng 600 đồng/kg, tương đương mức tăng hơn 4,5%. Đáng chú ý, các đợt tăng giá này diễn ra dồn dập vào đầu tháng 1, cuối tháng 3 và đầu tháng 4, phản ánh độ nhạy bén và cả sự tổn thương của thị trường Việt Nam trước các biến số quốc tế. Phân tích về nguyên nhân, các chuyên gia chỉ ra rằng giá nguyên liệu nhập khẩu thực tế không tăng quá mạnh, nhưng chi phí tài chính do lãi suất gia tăng cùng với gánh nặng logistics đã tạo nên một “gọng kìm” siết chặt biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất của quý này chính là trạng thái dư cung kỷ lục của mặt hàng lúa mì. Các báo cáo phân tích cho thấy tồn kho cuối kỳ toàn cầu dự kiến tăng khoảng 9%, chạm mức cao nhất trong vòng nửa thập kỷ qua. Tại các cường quốc xuất khẩu, lượng tồn kho bứt phá tới 30% – con số chưa từng thấy kể từ niên vụ 2009/2010.
Tuy nhiên, thị trường đang chứng kiến một nghịch lý: giá lúa mì không giảm sâu tương ứng với quy luật “thừa cung – giá hạ”. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở tâm lý phòng vệ. Trước rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng do xung đột, các quốc gia nhập khẩu đang ưu tiên tính an toàn hơn là giá thành. Điều này thúc đẩy một sự dịch chuyển dòng chảy thương mại đáng kể tại Đông Nam Á. Lúa mì từ Úc, với lợi thế vị trí địa lý thuận lợi và hải trình an toàn, đang dần chiếm lĩnh thị phần, thay thế cho các nguồn cung từ các khu vực bất ổn.
Ở một thái cực khác, mặt hàng ngô lại chịu áp lực từ phía cầu. Nhu cầu tiêu thụ ngô thế giới được dự báo tăng trưởng mạnh ở cả hai phân khúc: sản xuất TĂCN và công nghiệp thực phẩm. Sự phục hồi này vô hình trung tạo ra một ngưỡng giá kháng cự mới, khiến giá ngô khó có thể hạ nhiệt trong ngắn hạn.
Trong khi đó, thị trường đậu tương thế giới đang dõi theo từng bước đi của Trung Quốc. Dù số liệu nhập khẩu có sự phục hồi, nhưng thực tế vẫn thấp hơn so với cùng kỳ năm 2025. Đây không phải là sự sụt giảm ngẫu nhiên mà là một thay đổi chiến lược mang tính vĩ mô: Bắc Kinh đang thắt chặt quản lý dự trữ quốc gia và tối ưu hóa khẩu phần ăn công nghiệp để giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguồn cung ngoại khối.
Tại Việt Nam, các doanh nghiệp trong nước đã chủ động nhập khẩu khối lượng lớn để tích trữ trong quý I. Tuy nhiên, áp lực tỷ giá và chi phí logistics leo thang trong tháng 4 vừa qua đang buộc các nhà máy phải tính toán lại bài toán giá thành.
Nhìn chung, thị trường TĂCN từ đầu năm đến nay là một bức tranh đa sắc thái, nơi các yếu tố kỹ thuật kinh tế đang phải nhường chỗ cho các quyết định dựa trên tình hình an ninh thế giới. Các chuyên gia nhận định rằng, sự ổn định của thị trường trong giai đoạn tới sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng hạ nhiệt xung đột tại Trung Đông và năng lực điều tiết cung ứng từ các quốc gia xuất khẩu lớn.
Đối với các cơ sở chăn nuôi và doanh nghiệp sản xuất trong nước, việc theo dõi sát sao các báo cáo thị trường không còn là công việc thường kỳ, mà đã trở thành yếu tố sống còn. Quản lý tồn kho một cách khoa học, tận dụng tối đa các nguồn nguyên liệu thay thế trong nước và linh hoạt trong việc lựa chọn đối tác cung ứng từ các vùng địa lý an toàn (như Úc hay Mỹ) sẽ là chìa khóa để vượt qua giai đoạn biến động này. Thị trường TĂCN năm 2026 dự báo sẽ còn nhiều đợt sóng ngầm. Chỉ những doanh nghiệp có năng lực dự báo tốt và khả năng thích ứng nhanh với các biến cố địa chính trị mới có thể duy trì được thế chủ động trong cuộc đua đường dài đầy khắc nghiệt này.
Quang Phương
