(TĂCN) – Trong bối cảnh ngành nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ hướng tới giá trị gia tăng cao và phát triển bền vững, mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chính thức ban hành Quyết định số 1437/QĐ-BNNMT. Đây không chỉ là một văn bản hành chính đơn thuần, mà còn là bản quy hoạch hành động cụ thể cho công tác khuyến nông Trung ương giai đoạn 2027 – 2029, trong đó lĩnh vực Chăn nuôi – Thú y đóng vai trò hạt nhân với 7 dự án trọng điểm.
Xây dựng mô hình chăn nuôi lợn thịt theo hướng an toàn sinh học gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Việc phê duyệt danh mục các dự án khuyến nông lần này cho thấy sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý và thúc đẩy sản xuất. Không còn dừng lại ở việc hỗ trợ con giống hay kỹ thuật đơn thuần, 7 dự án chiến lược sắp tới là sự tổng hòa của “ba trụ cột”: Chuyển đổi số, An toàn sinh học và Liên kết chuỗi giá trị. Phạm vi triển khai của các dự án trải dài trên khắp các vùng sinh thái kinh tế trọng điểm, từ trung du miền núi phía Bắc, đồng bằng sông Hồng đến dải miền Trung. Mục tiêu cốt lõi không chỉ là con số tăng trưởng về sản lượng mà là sự cải thiện thực chất về chất lượng giống, quy trình kiểm soát dịch bệnh nghiêm ngặt và đặc biệt là nâng cao vị thế của người nông dân trong chuỗi cung ứng hiện đại. Cụ thể 7 dự án trọng điểm gồm:
- Số hóa ngành gà trứng
Dự án “Xây dựng và phát triển mô hình chăn nuôi gà hướng trứng thương phẩm đạt chứng nhận VietGAHP, ứng dụng công nghệ số, gắn với chuỗi giá trị” tại Hà Nội và Phú Thọ được kỳ vọng là “ngọn cờ đầu” cho nông nghiệp 4.0. Trong giai đoạn 2027 – 2029, dự án sẽ không chỉ tập trung vào việc đưa các giống gà năng suất cao như CZG234, CZA112 vào sản xuất mà còn đặt trọng tâm vào việc thiết lập hệ sinh thái số. Hệ thống quản lý đàn bằng phần mềm, giám sát môi trường chuồng nuôi tự động và đặc biệt là hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR sẽ giúp sản phẩm trứng nội địa đủ sức cạnh tranh sòng phẳng trên các kệ hàng siêu thị cao cấp. Với quy mô 120.000 con và mục tiêu 100% đạt chuẩn VietGAHP, đây chính là lời giải cho bài toán nâng cao giá trị thặng dư trên mỗi đơn vị sản phẩm.
- Lá chắn an toàn sinh học trong chăn nuôi lợn thịt
Sau những bài học đắt giá từ dịch tả lợn châu Phi, dự án “Xây dựng mô hình chăn nuôi lợn thịt theo hướng an toàn sinh học gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm” tại các tỉnh Trung du và Miền núi phía Bắc mang ý nghĩa sống còn. Dự án tập trung thiết lập các “vùng đệm” an toàn, chuẩn hóa quy trình vệ sinh phòng dịch và xử lý chất thải triệt để. Điểm khác biệt lớn nhất là việc gắn chặt quyền lợi của hộ chăn nuôi với doanh nghiệp tiêu thụ. Khi rủi ro dịch bệnh được kiểm soát và đầu ra được bảo đảm, hiệu quả kinh tế tăng trưởng từ 10 – 15% là con số hoàn toàn khả thi, tạo tiền đề ổn định cho sinh kế của hàng ngàn hộ dân.
- Cải thiện tầm vóc đàn bò sinh sản miền Trung
Khu vực Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung vốn là “thủ phủ” của chăn nuôi đại gia súc, nhưng năng suất vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Dự án “Xây dựng mô hình chăn nuôi bò sinh sản chất lượng cao” ra đời nhằm thay đổi thực trạng này. Thông qua việc đưa các dòng tinh bò ngoại chất lượng cao vào phối giống phối hợp với kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng hiện đại, dự án hướng tới mục tiêu “nội hóa” những con giống ưu tú nhất. Việc cải thiện trọng lượng bê con và rút ngắn chu kỳ sinh sản không chỉ giúp tăng thu nhập trực tiếp cho người dân mà còn là bước đi chiến lược để nâng cấp chất lượng tổng đàn bò quốc gia.
- Dê sinh sản theo hướng hữu cơ
Nhu cầu về thực phẩm sạch, thực phẩm hữu cơ đang trở thành xu thế tất yếu của thị trường. Dự án “Xây dựng mô hình chăn nuôi dê sinh sản theo hướng hữu cơ” tại các tỉnh miền núi và trung du là bước đi đón đầu xu thế này. Sử dụng các giống dê lai Boer và dê Bách Thảo, dự án tập trung vào phương thức chăn thả kiểm soát, tận dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp địa phương để giảm chi phí đầu vào. Chăn nuôi hữu cơ không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao hơn ít nhất 10% so với phương thức truyền thống mà còn góp phần bảo vệ hệ sinh thái rừng và đất dốc tại các vùng triển khai.
- Bảo tồn và nâng tầm gia cầm bản địa
Gia cầm bản địa (gà đồi, vịt đặc sản…) là tài sản quý báu của nông nghiệp Việt Nam. Dự án “Xây dựng mô hình chăn nuôi gia cầm bản địa theo hướng an toàn sinh học gắn với tiêu thụ sản phẩm” tại các tỉnh miền núi phía Bắc không chỉ đơn thuần là sản xuất kinh tế mà còn mang ý nghĩa bảo tồn nguồn gen. Bằng cách áp dụng các quy trình VietGAHP và xây dựng thương hiệu dựa trên chỉ dẫn địa lý, sản phẩm gia cầm bản địa sẽ thoát khỏi phân khúc “chợ quê” để bước vào các chuỗi cung ứng đặc sản bền vững. Đây được xem là giải pháp giảm nghèo bền vững và hiệu quả nhất cho đồng bào vùng sâu, vùng xa.
- Xây dựng mô hình chăn nuôi tuần hoàn
Áp lực về môi trường trong chăn nuôi chưa bao giờ hạ nhiệt. Dự án “Xây dựng mô hình xử lý chất thải trong chăn nuôi nhằm giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường” là lời khẳng định cam kết của ngành nông nghiệp với mục tiêu Net Zero. Dự án sẽ chuyển giao các công nghệ xử lý bằng chế phẩm sinh học thế hệ mới, biến phân và nước thải chăn nuôi thành phân bón hữu cơ phục vụ trồng trọt. Mô hình kinh tế tuần hoàn này không chỉ giúp giảm thiểu xung đột môi trường tại các khu dân cư mà còn giúp người nông dân tiết giảm tối đa chi phí vật tư đầu vào, tạo ra một vòng đời sản xuất khép kín và văn minh.
- Nâng cao năng lực hệ thống thú y cơ sở
Cuối cùng, nhưng đóng vai trò nền tảng, là dự án “Nâng cao năng lực giám sát, phòng chống dịch bệnh động vật trong chăn nuôi”. Không một dự án chăn nuôi nào có thể thành công nếu thiếu đi sự bảo vệ của hệ thống thú y. Dự án tập trung vào việc đào tạo, nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ thú y cơ sở – những “người lính tiền phương” trong cuộc chiến chống dịch bệnh. Việc xây dựng hệ thống giám sát dịch bệnh chủ động và nâng cao nhận thức cộng đồng sẽ giúp phát hiện sớm các ổ dịch từ khi còn trong trứng nước, giảm thiểu thiệt hại về kinh tế và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Giai đoạn 2027 – 2029 được dự báo sẽ có nhiều biến động về khí hậu và thị trường. Tuy nhiên, với việc phê duyệt 7 dự án khuyến nông có trọng tâm, trọng điểm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thể hiện sự chủ động trong việc dẫn dắt nền kinh tế nông nghiệp nhằm xây dựng một nền chăn nuôi Việt Nam hiện đại, an toàn và thịnh vượng. Đây chính là nền tảng để nông sản Việt tự tin vươn xa, không chỉ chiếm lĩnh thị trường nội địa mà còn khẳng định vị thế trên bản đồ nông nghiệp toàn cầu.
Xuân Thủy
