(TĂCN) – Trong bối cảnh ngành thức ăn chăn nuôi đứng trước nhiều biến động về thị trường, nguyên liệu và chính sách, Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam đang ngày càng khẳng định vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và Nhà nước. Trên cương vị Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn DABACO Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XV ông Nguyễn Như So đã chuyển tải những vấn đề từ thực tiễn sản xuất – kinh doanh vào nghị trường, góp phần hoàn thiện chính sách, hướng tới phát triển bền vững ngành thức ăn chăn nuôi Việt Nam. Phóng viên Tạp chí điện tử Thức ăn chăn nuôi Việt Nam có cuộc trao đổi với ông xung quanh những vấn đề này.
Phóng viên: Thưa ông, ông có thể khái quát những giá trị cốt lõi làm nên vai trò và sự tồn tại của Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam trong hệ sinh thái ngành chăn nuôi hiện nay?
AHLĐ Nguyễn Như So, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn DABACO Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam, Đại biểu QH khóa XV:
Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam là tổ chức giữ vai trò “bàn tròn chiến lược” của Ngành, quy tụ các doanh nghiệp, nhà khoa học thành một tiếng nói chung, một mục tiêu chung với phương châm “Liên kết – Hợp tác – Phát triển – Chính trực – Hiệu quả”. Hiệp hội đã và đang trở thành điểm tựa đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp trong đối thoại, phản biện chính sách; đồng thời là cầu nối lan tỏa chuẩn mực, tri thức và công nghệ để nâng năng suất, hạ giá thành và tăng sức cạnh tranh của chăn nuôi Việt Nam. Hiệp hội cũng là nền tảng liên kết chuỗi, thúc đẩy hợp tác, chia sẻ thông tin để Ngành vận hành đồng bộ. Và trên hết, vị trí của Hiệp hội là giữ cho ngành Thức ăn chăn nuôi có một trung tâm quy tụ đủ uy tín và bản lĩnh: dẫn dắt chuyển đổi, mở rộng thị trường, nâng tầm thương hiệu, để chăn nuôi Việt Nam đi nhanh hơn, bền hơn và vững vàng hơn trong cuộc chơi khu vực và toàn cầu.
Phóng viên: Thưa ông, trong chuỗi giá trị chăn nuôi, lĩnh vực thức ăn chăn nuôi giữ vai trò như thế nào đối với sự phát triển bền vững của toàn Ngành?
AHLĐ Nguyễn Như So, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn DABACO Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam, Đại biểu QH khóa XV:
Thức ăn chăn nuôi là “đầu vào chiến lược” và là đòn bẩy quyết định sức cạnh tranh của toàn ngành. Đây là cấu phần chi phối lớn nhất về chi phí sản xuất, hiện có thể chiếm tới khoảng trên 60% chi phí đầu vào, nên quản trị tốt dinh dưỡng và nguồn nguyên liệu sẽ trực tiếp kéo giá thành xuống và biên lợi nhuận của người chăn nuôi lên. Vì vậy, khi ngành Thức ăn chăn nuôi phát triển ổn định, nguồn cung và giá cả vận hành ổn định thì chăn nuôi cũng sẽ ổn định theo. Đồng thời, thức ăn là “công thức” quyết định năng suất, tốc độ tăng trưởng, hệ số chuyển đổi thức ăn, sức khỏe vật nuôi và an toàn sinh học, từ đó giảm rủi ro dịch bệnh và hạn chế phụ thuộc vào can thiệp điều trị. Về dài hạn, đây cũng là nền tảng để ngành Chăn nuôi đi theo hướng xanh và bền vững: tối ưu khẩu phần để giảm phát thải, nâng hiệu quả sử dụng tài nguyên, thúc đẩy mô hình tuần hoàn thông qua tận dụng phụ phẩm, và tạo điều kiện cho truy xuất, chuẩn hóa, đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước lẫn xuất khẩu. Hiện Tập đoàn Dabaco cũng đang triển khai đề tài khoa học cấp Bộ về cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn trên giống gà Mía và gà Hồ thông qua chỉ số RFI (Residual Feed Intake – lượng thức ăn thu nhận dư thừa), qua đó chọn lọc và tối ưu đàn giống theo hướng ăn ít hơn nhưng tăng trọng tốt hơn, giúp hạ giá thành, nâng năng suất và giảm dấu chân môi trường của chăn nuôi gia cầm.
AHLĐ Nguyễn Như So, Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn DABACO Việt Nam phát biểu tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam.
Phóng viên: Từ thực tiễn hoạt động của Hiệp hội, ông đánh giá đâu là những khó khăn, vướng mắc lớn nhất hiện nay của ngành Thức ăn chăn nuôi Việt Nam?
AHLĐ Nguyễn Như So, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn DABACO Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam, Đại biểu QH khóa XV:
Khó khăn của ngành Thức ăn chăn nuôi hiện nay là một chuỗi “nút thắt” liên hoàn, tác động trực tiếp đến giá thành và sự ổn định của toàn ngành Chăn nuôi.
Thứ nhất, Ngành vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu và phụ gia nhập khẩu như ngô, khô đậu tương, vitamin, khoáng… nên cực kỳ nhạy với biến động giá hàng hóa thế giới, tỷ giá, cước vận tải và rủi ro logistics; chỉ cần một cú sốc bên ngoài là chi phí đầu vào đội lên ngay. Trong khi đó, thức ăn chăn nuôi chiếm tỷ trọng rất cao trong tổng chi phí chăn nuôi, còn giá đầu ra của sản phẩm chăn nuôi lại biến động theo chu kỳ cung – cầu và dịch bệnh, tạo ra “lệch pha” khiến cả doanh nghiệp lẫn người chăn nuôi khó lập kế hoạch dài hạn, biên lợi nhuận mỏng và dòng tiền dễ đứt gãy.
Thứ hai, về chính sách, điểm nghẽn đáng chú ý là cơ chế hiện nay còn thiên về “quản” hơn “khuyến khích”, chưa đủ đòn bẩy để phát triển vùng nguyên liệu trong nước một cách quy mô và ổn định, ưu đãi cho R&D và đổi mới công nghệ còn hạn chế, tín dụng chưa thật sự “may đo” cho đặc thù ngành biến động mạnh, và chuyển đổi xanh đòi hỏi nhanh nhưng cơ chế hỗ trợ về tài chính, thuế, đo lường, báo cáo chưa tương xứng; ở một số khâu, thủ tục và kiểm tra chuyên ngành cũng làm tăng chi phí tuân thủ, kéo nguồn lực ra khỏi đầu tư nâng năng suất.
Thứ ba, yêu cầu thị trường ngày càng cao về dinh dưỡng chính xác, an toàn sinh học, truy xuất và chuẩn hóa đặt áp lực lên năng lực công nghệ và chất lượng nhân lực, trong khi không ít doanh nghiệp, đặc biệt nhóm vừa và nhỏ, còn khó khăn về đội ngũ chuyên sâu và chi phí đầu tư hệ thống phòng kiểm nghiệm, dữ liệu, quản trị hiện đại.
Một vấn đề quan trọng khác là liên kết chuỗi và thông tin thị trường chưa đủ chặt, dẫn tới tối ưu kém, ngành dễ rơi vào tình trạng “giật cục”: lúc thiếu nguyên liệu, lúc dư công suất; lúc người nuôi mở đàn ồ ạt, lúc co cụm. Thiếu các cơ chế liên kết dài hạn và nền tảng chia sẻ thông tin làm chi phí toàn chuỗi tăng và rủi ro phân bổ không hợp lý.
Như vậy, muốn ngành Thức ăn chăn nuôi ổn định để chăn nuôi ổn định thì phải đồng thời gỡ bài toán nguyên liệu, chi phí vốn, cơ chế khuyến khích, năng lực công nghệ, nhân lực và liên kết chuỗi; giải được các điểm này thì sức cạnh tranh và tính bền vững của toàn ngành mới thật sự được nâng lên.
Đại biểu Quốc hội, AHLĐ Nguyễn Như So, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn DABACO Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam phát biểu tại Hội trường kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV.
Phóng viên: Ông có thể chia sẻ một số nội dung kiến nghị, đề xuất chính sách tiêu biểu mà Hiệp hội đã trao đổi với Quốc hội và các cơ quan chức năng?
AHLĐ Nguyễn Như So, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn DABACO Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam, Đại biểu QH khóa XV:
Trong năm 2025, Hiệp hội đã tích cực phản biện, tham gia góp ý và đề xuất chính sách với Quốc hội và các cơ quan chức năng nhằm hoàn thiện thể chế, tháo gỡ vướng mắc và tạo động lực phát triển bền vững cho ngành chăn nuôi, thú y, thức ăn chăn nuôi, nổi bật gồm: (1) đề xuất sửa các quy định về tiêu chuẩn–quy chuẩn, chất lượng sản phẩm và nhãn hàng hóa theo hướng quản lý rủi ro, tách bạch rõ kiểm tra nhà nước với công bố hợp quy, giảm thủ tục và chi phí tuân thủ, đồng thời có lộ trình áp dụng hợp lý cho các yêu cầu mới; (2) góp ý hệ thống thông tư hướng dẫn theo hướng giảm số mẫu thử nghiệm, giảm tần suất giám sát, kéo dài chu kỳ đánh giá lại để phù hợp thực tiễn; (3) kiến nghị sửa một số nội dung của Luật Chăn nuôi, Luật Thú y theo hướng đơn giản hóa thủ tục đối với thức ăn bổ sung, điều chỉnh quy định về quản lý nguyên liệu và công nhận kết quả đánh giá của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài đối với một số sản phẩm thú y; (4) đề xuất chính sách thuế theo hướng không áp VAT 5% với nguyên liệu và thức ăn chăn nuôi, làm rõ khái niệm “nguyên liệu” và tháo gỡ vướng mắc hoàn thuế phát sinh; (5) góp ý các nghị định chuyên ngành để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư phòng thử nghiệm, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, bỏ giấy tờ không cần thiết và điều chỉnh chế tài theo hướng hợp lý, tránh chồng chéo; (6) kiến nghị đơn giản hóa kiểm dịch đối với một số nguyên liệu nhập khẩu và tháo gỡ vướng mắc về phân quyền, phân cấp trong quản lý ngành.
Phóng viên: Những kiến nghị đó đã được các cơ quan chức năng tiếp thu như thế nào và tác động ra sao đối với doanh nghiệp trong Ngành?
AHLĐ Nguyễn Như So, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn DABACO Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam, Đại biểu QH khóa XV:
Tôi nhận thấy có sự chuyển biến tích cực trong thái độ lắng nghe và hỗ trợ của các cơ quan quản lý. Tất cả các kiến nghị của Hiệp hội đều được các bộ, ngành tiếp thu theo đúng quy trình, được ghi nhận và đưa vào quá trình rà soát, chỉnh lý khi hoàn thiện chính sách. Nhiều nội dung đã và đang được phản ánh trong các văn bản pháp lý, các dự thảo theo hướng giảm thủ tục hành chính, tăng tính linh hoạt trong quản lý và tháo gỡ các điểm nghẽn cho doanh nghiệp. Quan trọng hơn, cơ chế đối thoại ngày càng thực chất giúp chính sách bám sát thực tiễn, hạn chế những quy định làm phát sinh chi phí không cần thiết; qua đó củng cố niềm tin của doanh nghiệp khi thấy tiếng nói của mình được lắng nghe và phản hồi kịp thời, tạo động lực để họ chủ động hơn trong đầu tư, đổi mới và tuân thủ các tiêu chuẩn.
Phóng viên: Theo ông, vai trò của Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam cần được phát huy như thế nào để thực sự trở thành cầu nối giữa doanh nghiệp và Nhà nước?
AHLĐ Nguyễn Như So, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn DABACO Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam, Đại biểu QH khóa XV:
Hiện nay, Hiệp hội đang phát huy rất tốt vai trò là cầu nối của cộng đồng doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi: tập hợp tiếng nói thống nhất, kịp thời phản ánh khó khăn vướng mắc, tham gia phản biện và góp ý chính sách một cách có trách nhiệm, qua đó hỗ trợ các cơ quan quản lý hoàn thiện quy định theo hướng sát thực tiễn và tạo điều kiện cho sản xuất kinh doanh.
Trong thời gian tới, để nâng cao hơn nữa vai trò và vị thế của Hiệp hội, chúng tôi đang tiếp tục củng cố bộ máy theo hướng chuyên nghiệp, tăng cường năng lực chuyên gia và các nhóm công tác chuyên đề, đẩy mạnh kênh đối thoại thường xuyên với các bộ, ngành, đồng thời nâng chất lượng kiến nghị theo hướng “có dữ liệu, có đánh giá tác động, có giải pháp và lộ trình” để việc tham mưu chính sách hiệu quả hơn. Hiệp hội cũng đang phát triển mạnh các hoạt động kết nối thông tin, lan tỏa tri thức và thúc đẩy đổi mới công nghệ trong ngành; đặc biệt, Hiệp hội đã thành lập Tạp chí điện tử Thức ăn chăn nuôi Việt Nam như một kênh truyền thông chính thống nhằm truyền tải tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp, cập nhật kịp thời chính sách và thông tin thị trường, chia sẻ kinh nghiệm, giải pháp kỹ thuật, qua đó tăng cường sự gắn kết trong ngành và góp phần xây dựng môi trường phát triển minh bạch, ổn định và bền vững.
Đại biểu Quốc hội, AHLĐ Nguyễn Như So, Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam phát biểu tại tổ tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV.
Phóng viên: Ông gửi gắm thông điệp gì tới cộng đồng doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi trong bối cảnh hiện nay?
AHLĐ Nguyễn Như So, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn DABACO Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam, Đại biểu QH khóa XV:
Với trách nhiệm của Chủ tịch Hiệp hội, tôi muốn gửi tới cộng đồng doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi một thông điệp: Ngành Thức ăn chăn nuôi phải vươn lên thành “trụ cột ổn định” của chăn nuôi Việt Nam và là “nền móng” của an ninh thực phẩm quốc gia. Tôi hy vọng các doanh nghiệp hãy kiên định với giá trị cốt lõi của ngành: Chất lượng là danh dự, hiệu quả là năng lực, và ổn định là trách nhiệm. Hãy hạ giá thành bằng khoa học dinh dưỡng, công nghệ, quản trị, chứ không phải bằng những lựa chọn ngắn hạn. Hãy chủ động bước vào cuộc chơi mới của thị trường với tinh thần xanh hơn, sạch hơn, an toàn sinh học cao hơn để giành lợi thế cạnh tranh và mở đường cho phát triển dài hạn.
Tôi cũng nhấn mạnh một điều: Không doanh nghiệp nào có thể mạnh một mình khi cả hệ sinh thái còn yếu. Vì vậy, chúng ta phải liên kết chặt hơn, chia sẻ thông tin tốt hơn, phối hợp hành động quyết liệt hơn để ổn định nguồn cung, ổn định thị trường và cùng nhau nâng tầm thương hiệu ngành. Hiệp hội sẽ tiếp tục làm điểm tựa của tiếng nói thống nhất, phản biện chính sách bằng dữ liệu và giải pháp, và mở rộng các kênh kết nối để doanh nghiệp “nói được, được nghe, và được giải quyết”.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!
Thu Thủy (Thực hiện)
