Các chương trình cải thiện di truyền ở lợn tập trung vào việc phát triển lợn nái có khả năng sinh sản cao, đẻ nhiều lợn con trong một lứa. Trong khi việc này sẽ mang lại tiềm năng sinh trưởng cao hơn nhưng nó cũng có hạn chế là làm khối lượng sơ sinh của lợn nhỏ hơn và khả năng nuôi sống thấp hơn, tang tỷ lệ chết của lợn con trong thời gian theo mẹ và giảm độ đồng đều về khối lượng lợn con lúc cai sữa.
- CHIẾN LƯỢC DINH DƯỠNG
Để giúp lợn con phát triển hết tiềm năng của nó, cần phải giúp chúng vượt khá nhiều rào cản và rất nhiều rào cản thuộc về mảng thách thức dinh dưỡng thức ăn.
- ĐỘ SẴN CÓ CỦA SỮA ĐẦU: Khi lợn nái sinh nhiều con, điều rất tự nhiên xảy ra là lượng sữa đầu và lượng sữa cho 1 lợn con sẽ bị giảm đi. Từ 8 ngày tuổi trở đi, tiềm năng sinh trưởng phát triển của lợn con có thể mất tới 60% (tức là nếu chỉ dựa vào sữa mẹ, chúng chỉ phát triển được 40% tiếm năng di truyền).
- KHẢ NĂNG ĂN VÀO GIẢM: các lợn con có khối lượng nhỏ hơn có nhu cầu dinh dưỡng cao nhưng khả năng uống nước và khả năng ăn vào hạn chế vì sự phát triển của hệ thống tiêu hóa chưa hoàn thiện.
- CÁC VẤN ĐỀ VỀ TIÊU HÓA: Khả năng ăn vào hạn chế ở giai đoạn sau cai sữa sẽ làm trầm trọng thêm các vấn đề về tiêu hóa, đặc biệt trong bối cảnh chính sách không sử dụng kháng sinh và oxyt kẽm trong thức ăn. Hơn nữa, heo con yếu hơn sẽ nhạy cảm với bệnh tật hơn, năng suất sinh trưởng sẽ thấp hơn.
- CHIẾN LƯỢC TẬP ĂN SỚM
Dựa vào các nhận định khoa học đã được kiểm chứng bằng các thí nghiệm, các chuyên gia của EarlyFeed đưa ra chiến lược cho ăn sớm để tối ưu hóa lượng ăn vào, giảm stress do cai sữa sớm và cải thiện năng suất sinh trưởng của lợn con. Các chiến lược này dựa trên các nguyên lý sau:
- KHẢ NĂNG ĂN VÀO SAU CAI SỮA: Phải đảm bảo chắc chắn lợn con được tiếp cận thức ăn trong 4 giờ sau cai sữa để tránh tình trạng teo nhung mao ruột, giảm các bệnh đường tiêu hóa và cải thiện tăng trưởng. càng bắt đầu cho ăn sớm bao nhiêu thì lợn con càng thích nghi sớm với việc cai sữa mẹ bấy nhiêu.
- CHO ĂN THỨC ĂN RẮN: Việc bắt đầu huấn luyện từ sớm cho lợn ăn thức ăn rắn là bước đi quan trọng trong việc kích thích sự phát triển của hệ thống ruột- dạ dày. Càng tập ăn thức ăn rắn càng sớm thì khả năng ăn vào của lợn con ở tuần cuối cùng trước khi cai sữa càng cao.
- SỬ DỤNG THỨC ĂN TẬP ĂN: Sử dụng thức ăn tập ăn trong tuần tuổi đầu tiên sẽ giúp tăng lượng thức ăn ăn vào và tăng khả năng thích nghi của lợn con, giảm stress khi cai sữa. thực nghiệm đã chỉ ra rằng, nếu lợn con được tập ăn từ tuần đầu tiên thì chúng sẽ ăn thức ăn rắn nhanh hơn khi tập ăn ở tuần thứ 2 hoặc 3.
- CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
3.1 NGHIÊN CỨU 1: TĂNG TRỌNG NHANH HƠN VÀ TỶ LỆ NUÔI SỐNG CAO HƠN KHI CHO ĂN THỨC ĂN TẬP ĂN BABITO
Các chuyên gia của EarlyFeed làm thí nghiệm với thức ăn tập ăn Babito. Nhóm đối chứng và nhóm thí nghiệm cùng ăn một loại thức ăn khi lợn đạt 21 ngày tuổi trở đi và lợn con được cai sữa mẹ ở ngày 28. Ở nhóm thí nghiệm, từ ngày tuổi thứ 3 đến ngày tuổi thứ 21 được cho ăn thức ăn tập ăn Babito. Kết quả cho thấy nhóm thí nghiệm:
- Tỷ lệ chết của lợn con giai đoạn theo mẹ thấp hơn 27%
- Tăng trọng cao hơn 9% từ tuần thứ 2 đến tuần tuổi thứ 4 và duy trì cao hơn 9% đến tuần tuổi thứ 8.
- Khối lượng cao hơn 1.4 kg lúc kết thúc thí nghiệm…
3.2 NGHIÊN CỨU 2: ẢNH HƯỞNG TÍCH CỰC CỦA SỰ ỔN ĐỊNH KHẨU PHẦN ĂN
Các nghiên cứu chỉ ra rằng việc duy trì cùng một loại thức ăn trước và sau cai sữa có tác dụng tích cực đến sự phát triển của lợn sau cai sữa. Sự thay đổi đột ngột thành phần thức ăn của tập ăn và cai sữa sẽ làm khả năng ăn vào của lợn con sau cai sữa giảm đi ngay cả trong trường hợp những lợn này đã ăn nhiều lúc tập ăn.
Trong nghiên cứu bởi Heo và ctv 2018, có 3 loại thức ăn cho lợn con được dùng trong giai đoạn bú mẹ là: thức ăn tập ăn, thức ăn của mẹ và thức ăn cai sữa. Khi cai sữa, tất cả lợn con được ăn thức ăn cai sữa. Những lợn con ăn cùng loại thức ăn cai sữa trước và sau khi cai sữa có khả năng ăn vào cao hơn rõ rệt và tăng trọng nhanh hơn 2 nhóm lợn con kia.
- TẬP TRUNG VÀO KHẨU PHẦN ĂN
Vì không sử dụng kháng sinh, khẩu phần ăn rất quan trọng trong việc duy trì sự an toàn của hệ thống tiêu hóa, tránh tiêu chảy sau cai sữa.
- Chiến lược dinh dưỡng có hiệu quả là sử dụng nhiều nguyên liệu có tỷ lệ tiêu hóa cao và ngon miệng, giảm pH và hàm lượng protein thô của thức ăn, giảm tỷ lệ a xít omega 3/omega 6 (tức là tăng a xít omega 3 trong khẩu phần. Thức ăn này bao gồm các hạt thô, bổ sung acid amin chức năng, xơ không tan và a xít béo mạch trung (MCFAs) có 6-12 mạch các bon (có nhiều trong dầu dừa, dầu cọ, sản phẩm của sữa bò và dầu chế biến có chứa nhiều axit caprylic (C8) và axit capric (C10). Tăng tỷ lệ acid béo không no/ acid no và sử dụng các thức ăn bổ sung để hỗ trợ chức năng đường ruột và sức khỏe.
- Khẩu phần ăn sau cai sữa là tổ hợp rất nhiều nguyên liệu kích thích tăng trọng và giảm tiêu tốn thức ăn, giúp lợn đạt khối lượng xuất chuồng sớm.
- Khẩu phần protein thấp dùng các nguyên liệu dễ tiêu hóa và ít chất kháng dinh dưỡng được khuyến cáo sử dụng để đề phòng tiêu chảy gây ra do lên men các thức ăn khó tiêu ở ruột già.
- Việc bổ sung các acid amin tổng hợp sẽ cho lợn lớn nhanh hơn mặc dù hàm lượng protein của thức ăn thấp hơn. Hơn nữa, sử dụng acid hữu cơ và độ đệm của khẩu phần thấp sẽ tăng tỷ lệ tiêu hóa protein, giảm pH ở dạ dày và tăng thời gian tiêu hóa thức ăn ở dạ dày.
- Việc bổ sung thêm xơ không tan sẽ giúp tăng tốc quá trình vận chuyển trong ruột và ngăn chặn sự sinh sôi và xâm nhập của mầm bệnh. Việc bổ sung chất xơ cũng có tác động tích cực đến hình thái ruột và giúp giảm tỷ lệ tiêu chảy.
- KHUYẾN CÁO
Dựa trên những phân tích, nhận định ở trên, các chuyên gia Earlyfeed đã xây dựng một bộ gồm 5 nguyên tắc quản lý cho ăn được khuyến nghị một cách toàn diện. Khi được sử dụng làm hướng dẫn, các nguyên tắc này giúp heo con thích nghi tối ưu với giai đoạn cai sữa, đảm bảo sức khỏe tổng thể tốt hơn, tăng trưởng tốt hơn và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.
| 5 KHUYẾN CÁO QUẢN LÝ THỨC ĂN | 1- Cho lợn con tiếp cận thức ăn tập ăn từ ngày tuổi thứ 2 |
| 2. Cung cấp một lượng nhỏ thức ăn vào ngày tuổi thứ 5 (3-4 lần/ngày) | 3. Cho lợn con tiếp cận nước uống bằng loại máng uống phù hợp |
| 4. Duy trì ổn định thức ăn tập ăn từ ngày tuổi 15 đến khi 1-2 tuần sau cai sữa | 5- Sử dụng khẩu phần ăn trước và sau cai sữa để đảm bảo sức khõe đường ruột tốt nhất |
PGS, TS. Lã Văn Kính
Phó Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam,
nguyên Phó viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam
dịch từ https://earlyfeednutrition.com/news/5-recommendations-for-a-good-start
